Ans 1940

(Redirigit dempuèi 1941)
../.. | Ans 1910 | Ans 1920 | Ans 1930 | Ans 1940 | Ans 1950 | Ans 1960 | Ans 1970 | ../..

IstòriaModificar

Article detalhat : Guèrra d'Ivèrn.

1939-1940 : perseguida de la Guèrra d'Ivèrn entre l'URSS e Finlàndia. Maugrat una resisténcia eficaça durant l'ivèrn, l'armada finlandesa foguèt batuda amb la concentracion de mejans militars fòrça importants per lei Sovietics. De negociacions permetèron ai Finlandés de gardar son independéncia en cambi de la cession de quauquei basas navalas e de divèrsei territòris frontaliers. Per l'armada sovietica, lo conflicte s'acabèt amb un bilanç uman catastrofic (125 000 mòrts e 250 000 bleçats) que mostrèt lei limits d'una aplicacion tròp estrictas de principis ideologics dins lei fòrças armadas.

 
Ataca alemanda dins un vilatge norvegian en 1940.

1940 : per assaiar de blocar l'arribada dau fèrre suedés, lei Francobritanics organizèron lo minatge de la Mar Baltica. Pasmens, aquò entraïnèt una reaccion rapida d'Alemanha qu'ataquèt Danemarc (que resistiguèt pas) e Norvègia. Leis Aliats assaièron de desbarcar en Norvègia dins lo pòrt de Narvik. Dins aquò, foguèron obligats de l'abandonar en causa de l'ofensiva alemanda en França a partir de mai. Ansin, Norvègia demorèt ocupada fins a 1945 per leis Alemands.

Article detalhat : Campanha de França (1940).
 
Soudats alemands dins la capitala francesa en 1940.

1940 : a partir dau 10 de mai, ofensiva generala de la Wehrmacht còntra França, Belgica e lei País Bas. En causa d'una error grèva de comandament, lei Francés mandèron sei resèrvas per ajudar lei País Bas. Foguèron ansin incapables d'arrestar l'ataca alemanda principala que rompèt lo frònt dins leis Ardenas. Esplechats la mobilitat de sei blindats, leis Alemands enceuclèron la mitat nòrd deis armadas francobritanicas que deguèron se retirar vèrs Dunquèrca avans de véncre lo rèsta de l'armada francesa. Lo 25 de junh, un armistici foguèt signat permetent ais Alemands d'ocupar lei dos tèrç de França e d'installar un govèrn collaborator dins lo rèsta. De son caire, Belgica e lei País Bas foguèron ocupats mai contunièron la guèrra dins lo camp britanic.

Article detalhat : Batalha deis Aups.

1940 : assaiant d'aprofichar la desfacha francesa còntra Alemanha, Itàlia ataquèt França dins leis Aups. Pasmens, lei tropas italianas, mau preparadas, mau capitèron de passar lei defensas francesas.
1940 : en França, afondrament de la IIIa Republica en causa de la desfacha còntra Alemanha. Lo poder foguèt pres per lo manescau Philippe Pétain que metèt en plaça un regim conservator e reaccionari que chausiguèt de s'aliar amb Alemanha. Pasmens, una pichona fraccion de soudats e de responsables francés decidèt donc de demorar dins lo camp britanic. Se recampèron a l'entorn dau generau Charles de Gaulle.

 
Soudats comunistas chinés durant l'ofensiva dei Cent Regiments.

1940 : en China, lei Japonés foguèron tornarmai batuts a la batalha dau sud de Guangxi (15 de novembre de 1939 - 30 de novembre de 1940) onte se turtèron a de còntra-ofensivas acarnadas de part de l'armada nacionalista. Ansin, après l'ocupacion de l'Indochina Francesa, preferiguèron finalament limitar sa preséncia ai pòrts pus importants de la region. Dins lo rèsta dau país, organizèron plusors ofensivas que mau capitèron en causa dei limits de sa logistica e d'una viva resisténcia : sud Henan (30 de genier - 1èr de març) e Zaoyang-Yichang (1èr-18 de junh). Enfin, a partir de l'estiu, foguèt lo torn dei comunistas chinés de menar lo combat ambé l'ofensiva dei Cent Regiments (20 d'aost - 5 de decembre) qu'entraïnèt de destruccions importantas dins lei centres industriaus e miniers esplechats en China per lei Japonés. Pasmens, lei comunistas perdiguèron de miliers d'òmes dins l'operacion e decidèron tornarmai de donar la prioritat a la guerilha. Per l'armada imperiala, aquò justifiquèt una multiplicacion novèla deis atrocitats còntra lei civius.

 
Fotografia de l'intrada dau camp d'Auschwitz II en 1945. Entre 1941 e 1945, aperaquí 1,1 milions de personas i foguèron tuats per leis Alemands.

1941 : evolucion de la politica antisemita dau regim nazi amb lo començament de l'eliminacion fisica sistematica de totei lei comunautats judievas presentas en Alemanha ò dins lei territòris ocupats. Ansin, l'emigracion dei judieus vèrs lei país estrangiers, encoratjada per la violéncia dempuei 1937-1938, foguèt enebida lo 23 d'octòbre e lei premierei desportacions generalas acomencèron lo 28 de novembre. La conferéncia de Wannsee organizada au començament de l'annada seguenta confiermèt e organizèt lei premiereis execucions dins lei camps d'exterminacion coma Auschwitz II (en servici a partir dau 8 d'octòbre).

 
Soudats e carri alemands en URSS en 1941.
Article detalhat : Operacion Barbarossa.

1941 : lo 22 de junh, invasion de l'URSS per Alemanha. Mobilizant de fòrças fòrça importantas (3,8 milions de soudats, 4 300 carris e 4 400 avions), leis Alemands intrèron aisament sus lo territòri sovietic car l'Armada Roja mau capitèt d'organizar una repòsta ò una retirada organizada. En plaça, laissèt de milions d'òmes enceuclats dins lei regions de Bialystok-Minsk (22 de junh - 9 de julhet), Smolensk (8 de julhet - 5 d'aost) e de Kiev (7 d'aost - 26 de setembre). Per faciar aquela situacion grèva, lo govèrn sovietic ordonèt una tiera de mesuras d'urgéncia coma lo desplaçament deis usinas vèrs l'èst ò la destruccion deis infrastructuras e dei recòltas (tactica de la tèrra cremada).

 
Soudats sovieticas caminant dins lei carrieras de Moscòu en direccion dau front.

1941 : en URSS, au començament d'octòbre, lei Sovietics deguèron faciar una ataca en direccion de Moscòu. Maugrat lei dificultats causadas per l'arribada de l'ivèrn, leis Alemands arribèron a 90 km de la capitala lo 1èr de novembre. Pasmens, l'Estat-Major sovietic poguèt rassemblar de fòrças importantas e ben equipadas a l'entorn de la vila. Ansin, sota la direccion dei generaus Gueorgui Júkov e Aleksandr Vassilevski, una tiera de còntra-ofensivas permetèt de blocar l'avançada alemanda a 22 km de Moscòu (5 de decembre). Victimas dei condicions climaticas marridas e de la resisténcia acarnada dei Sovietics que perdiguèron entre 500 000 e 1 200 000 òmes dins lo corrent de la batalha, l'armada alemanda deguèt finalament se retirar dins de condicions malaisadas e perdiguèt a son torn de centenaus de milièrs d'òmes (entre 250 000 e 750 000 segon leis estimacions).
1941 : en China, mantenement de l'equilibri relatiu entre leis armadas chinesa e nipona. D'efiech, dins lo nòrd, se la batalha dau sud de Shanxi (7 - 27 de mai) permetèt ai Japonés de prendre lo contraròtle de plusors aisses de comunicacion importants, poguèron unicament i tenir lei vilas e lei rotas pus importantas en causa de l'activitat dei guerilhas comunistas. Dins lo rèsta dau país, leis ofensivas japonesas s'acabèron ambé de desfachas dins lo sud de Henan (30 de genier - 1èr de març), a Shanggao (14 de març - 9 d'abriu) e per lo segond còp de la guèrra a Changsha (6 de setembre - 8 d'octòbre).
1941 : per melhorar sei comunicacions, lei Britanics e lei Sovietics organizèron l'ocupacion d'Iran que poguèt pas s'i opausar.

 
Incendi dau cuirassat estatsunidenc USS Arizona après lo bombardament japonés de la basa de Pearl Harbor.
Article detalhat : Ataca de Pearl Harbor.

1941 : a la fin de l'annada, rompedura entre Japon e leis Estats Units. D'efiech, Washington aviá organizar un blocus economic que menaçava l'avitalhament de Japon. Refusant d'abandonar sa politica de conquista en China, Japon preferiguèt organizar una ataca generala còntra totei lei posicions europèas e estatsunidencas en Asia. La premiera etapa d'aqueu plan foguèt l'ataca per suspresa de la flòta estatsunidenca estacionada dins la basa navala de Pearl Harbor. Lo bilanç foguèt de 2 403 soudats ò marins tuats, 2 cuirassats destruchs, 6 cuirassats endomatjats, 5 autrei naviris mens importants endomatjats, 188 avions destruchs e 155 endomatjats. Aquò marquèt l'intrada deis Estats Units dins la Segonda Guèrra Mondiala e la generalizacion dau conflicte a tota la planeta car lo 9, lei Britanics declarèron la guèrra ai Japonés e lo 11, Washington recebèt la declaracion de guèrra d'Alemanha e d'Itàlia.
1941-1942 : sus lo frònt sovietic, leis Alemands batuts a l'entorn de Moscòu deguèron realizar una retirada malaisada còntra d'unitats sovieticas fòrça combativas. En despiech de l'avejaire de sei generaus, Hitler ordonèt ais unitats de la Wehrmacht de gardar sei posicions. Aquò entraïnèt de pèrdas importantas mai permetèt de rompre lei còntra-ofensivas tròp dispersadas de l'Armada Roja. En parallèl, leis Alemands e lei Finlandés capitèron de mantenir lo sètge de Leningrad onte la populacion èra a morir dau fam. Ansin, lo frònt s'estabilizèt fins a la prima de 1942.
1942 : en Asia dau Sud-Èst, lei Britanics perdiguèron plusors possessions còntra lei Japonés qu'èran a atacar totei lei colonias de la region. Malàisia foguèt rapidament ocupada, çò que permetèt de contornejar lei defensas de la granda basa de Singapor que capitulèt lo 15 de febrier (85 000 òmes perduts). En mai d'aquò, la flòta perdiguèt plusors naviris importants a l'eissida d'una ataca aeriana còntra Ceilan (1 pòrta-avions, 3 crosaires e 3 destroièrs). Pasmens, lei Britanics capitèron de se restablir en Birmania (→ 1943).
1942 : dins lo rèsta de l'Asia dau Sud-Èst, lei Japonés ataquèron principalament lei Filipinas e leis Índias Neerlandesas. Leis atacas e la defensa i foguèron complicadas per la topografia mai lei combats s'acabèron a l'avantatge dei Japonés que capitèron d'obtenir la capitulacion dei fòrças aliadas. Pasmens, son ofensiva foguèt blocada en Nòva Guinèa per lei montanhas e de renfòrç navaus estatsunidencs. En particular, la batalha de la Mar de Coralh marquèt l'equilibri entre lei dos camps dins la region.

 
Pòrta-avions japonés Hyriu en fuòc a la batalha de Midway.
Article detalhat : Batalha de Midway.

1942 : dins lo centre de l'Ocean Pacific, la flòta estatsunidenca capitèt d'infligir una importanta desfacha a l'aeronavala japonesa que perdiguèt quatre pòrta-avions durant lei combats (còntra un per seis adversaris). Aquò limitèt fòràa lei capacitats de la flòta nipona que foguèt desenant reduch a un ròtle defensiu. Au contrari, permetèt ais Estatsunidencs d'organizar una ataca dirècta còntra Japon.
1942 : en Africa, l'arribada de renfòrç alemands (Afrika Korps) permetèt ai fòrças germanoitalianas de tornar atacar e d'infligir una desfacha importanta ai Britanics a la batalha de Gazala (26 de mai - 21 de junh) onte 50 000 òmes e 1 200 carris foguèron neutralizats. Pasmens, lei fòrças de Rommel poguèron pas avançar en delà d'El Alamein onte foguèron batudas entre lo 23 d'octòbre e lo 11 de novembre. Après aquela desfacha, leis Alemands e leis Italians deguèron se retirar vèrs l'oèst (→ 1943).
1942 : dins l'Ocean Atlantic, en despiech de resultats impressionants (800 000 tonas de naviris destruchs en març e en novembre), lei sosmarins alemands poguèron pas empachar lei convòis aliats de passar l'ocean. Au contrari, leis Aliats comencèron d'adoptar de sistèmas de deteccion qu'anavan pauc a pauc permetre d'eliminar plusors sosmarins.

 
Tir de roquetas Katiusha lo 6 d'octòbre durant la defensa de Stalingrad.

1942 : en abriu de 1942, la Wehrmacht ataquèron sus la mitat sud dau frònt de l'Èst. L'objectiu èra de blocar lei linhas de comunicacion sovieticas lòng de Vòlga e de prendre lo contraròtle dei jaciments d'idrocarburs de Caucàs. Après aver arrestat una ofensiva sovietica dins la region de Karkòv (segonda batalha de Karkòv), leis Alemands rompèron ansin lei defensas sovieticas sus 500 km. Rostov foguèt ocupada lo 23 d'aost. Pasmens, l'ataca se devesiguèt entre dos aisses tròp alunchats dirigits vèrs Estalingrad e vèrs Caucàs. Òr, a partir de l'estiu, la VIa Armada Alemanda se turtèt a una resisténcia acarnada dei fòrças sovieticas cargadas de protegir Estalingrad.

 
Fotografia dau sabordatge de la flòta francesa de Tolon.

1942 : en novembre, desbarcament d'armadas angloestatsunidencas en Africa dau Nòrd Francesa. Aquò entraïnèt lo raliment de l'Empèri Coloniau Francés au camp aliat e l'invasion de la totalitat de França per leis Alemands. Per empedir sa captura, l'esquadra francesa de Tolon se sabordèt. Lo regim dau manescau Pétain se mantenguèt mai deguèt desenant collaborat d'un biais pus important amb l'Aisse.

 
Soudats sovietics durant l'ofensiva de novembre a l'entorn de Stalingrad.
Article detalhat : Batalha d'Estalingrad.

1942-1943 : batalha importanta a l'entorn d'Estalingrad qu'entraïnèt la mòrt de 1,5 a 1,7 milions de Sovietics e de 700 000 a 900 000 soudats de l'Aisse. D'efiech, a partir de la fin de l'estiu, l'ofensiva alemanda còntra Estalingrad s'encalèt dins de combats urbans fòrça saunós que permetèron a l'armada sovietica de preparar una còntra-ataca. Menada entre lei 19 e 23 de novembre de 1942, permetèt d'enceuclar una armada alemanda dins la vila. Après la revirada d'una temptativa de còntra-ofensiva de la Wehrmacht, lei Sovietics destruguèron lei tropas enceucladas marcant ansin sa segonda victòria importanta.

 
Fotografia de presoniers sovietics dins lo camp de Mauthausen.

1942-1945 : regardant la politica racista e antisemita dau regime nazi, la conferéncia de Wannsee (20 de genier) organizèt la generalizacion de l'exterminacion sistematica dei pòbles « inferiors » (Eslaus, presoniers sovietics, josieus, Gitans...). Lei desportacions èran dirigidas vèrs lo sistèma de camps de concentracion e d'exterminacion alemand e leis execucions èran dirèctament organizadas per lei grops d'execucion de l'armada alemanda (Einsatzgruppen) que foncionavan dempuei 1939. D'autrei metòdes mens eficaças foguèron tanben assaiats. Pasmens, lo metòde dei camps, que permetiá d'exterminar rapidament de milièrs de personas (famina, trabalh fòrçat, chambras de gas). Au finau, au mens 6 a 7 milions de judieus i foguèron tuats e plusors milions d'Eslaus.

 
Sosmarin alemand atacat per un bombardier estatsunidenc dins l'Ocean Atlantic.

1943 : dins l'Ocean Atlantic, la generalizacion deis armas antisosmarinas (bombardiers embarcats, radars...) permetèron ais Aliats de prendre definitivament l'avantatge dins lo corrent de la premiera mitat de l'annada. En particular, lo 24 de mai, 43 sosmarins alemands foguèron destruchs. A la fin de l'annada, una temptativa per atacar lei naviris aliats avitalhant l'URSS s'acabèt amb una desfacha suplementària a la batalha dau Cap Nòrd.

CulturaModificar

Sciéncias e tecnicasModificar

1940 : descubèrta deis elements transuranics per Edwin McMillan (1907-1991).
1940 : descubèrta dau factor rhesus per l'Austrian Karl Landsteiner (1868-1943) e leis Estatsunidencs Alexander Solomon Wiener (1907-1976) e Philip Levine (1900-1987. Aquò permetèt d'explicar certaneis accidents de transfusion sanguina non liada au sistèma ABO e de melhorar la tecnica e la seguritat dei transfusions.

 
Fotografia de la premiera pila atomica.

1942 : construccion de la premiera pila atomica a l'iniciativa dau fisician Enrico Fermi (1901-1954). Èra compausat de 50 000 bricas de grafit (siá 400 tonas de carbòni), 6 tonas d'urani e de 36 tonas d'oxid d'urani. Venguèt critica lo 2 de decembre.

DecèsModificar

Liames intèrnesModificar

BibliografiaModificar

Nòtas e referénciasModificar