Dobrir lo menú principal
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Fairytale waring.png Aqueste article es pas acabat. Es en fasa d'escritura o de reestructuracion importanta.
  • Son estat actual es provisòri, e se deu prene amb prudéncia.
  • Una version melhorada es en preparacion e deuriá èsser disponibla dins pauc de temps. Per ne seguir l'avançament o i participar, consultatz la pagina de discussion.


Somari

IstòriaModificar

De l'Antiquitat a Albèrt lo GrandModificar

Lo periòde grècoromanModificar

Durant lo periòde antic, lei Grècs e lei Romans observèron la natura e descurbiguèron plusors fenomèns geologics. Per exemple, Aristòtel (384-322 avC) introduguèt la nocion de cicle a prepaus de l'escorrement dei rius. Estraton de Lampsac (338-269 avC) o completèt amb l'estudi de l'erosion e dau transpòrt de sediments dins leis estuaris. Aquò li permetèt de pausar per lo premier còp la question dau temps de la Tèrra car l'erosion, destructritz dei formacions geologicas, s'opausava a l'idèa d'una Tèrra etèrna. Enfin, Estrabon (vèrs 60 avC - vèrs 20 apC) imaginèt la possibilitat d'explicar d'eveniments passats a partir de sei causas observables.

Dins aquò, leis Ancians s'enganèron mai d'un còp en assaiant de depintar ò d'explicar de fenomèns. La question dei fossils foguèt entre lei pus problematicas. Teofrast (371-288 avC), un discípol d'Aristòtel, lei presentèt coma lo signe d'una vida sosterranha. De mai, ges de filosòf de l'epòca capitèt d'unir lei diferents domenis coneguts d'observacions de fenomèns geologics (descripcion dei mineraus, dei tèrratrems ò dei volcans...) au sen d'una sciéncia unica.

La geologia chinesa antica e medievalaModificar

 
Fotografia d'una replica dau premier sismomètre concebut per Zhang Heng.

Coma en Grècia, la geologia chinesa antica e medievala realizèt de descubèrtas de remarca mai mau capitèt d'unificar l'ensems de sei trobalhas au sen d'un meteis ensems. De mai, son saber se difusèt pauc en fòra dau país. Participèt donc pas a la formacion de la geologia modèrna e foguèt tornat descubrir a posteriòri.

Lei sabents chinés foguèron a l'origina de la sismografia amb l'invencion dau sismoscòpi en 132 per Zhang Heng (78-139). Permetiá de mesurar la fòrça dei tèrratrems e mai, en 143, de detectar un seïsme imperceptible per leis abitants. Puei, au sègle XI, l'òbra escricha de Shen Kuo (1031-1095) mostrèt l'avançada dei conoissenças geologicas chinesas amb l'identificacion de l'origina marina de fossils observats dins de montanhas e la comprenença dau ròtle de l'erosion e de la sedimentacion dins la formacion dei païsatges.

La geologia arabaModificar

La geologia medievala araba foguèt principalament inspirada per lo trabalh dei Grècs que seis obratges foguèron largament traduchs en arabi. Lo tèxte pus avançat en la matèria es probable leis Epistòlas dei fraires de la puretat que foguèt redigit dins l'espaci abassida entre lei sègles IX e X. Presenta una concepcion aristoteliciana de la geologia. Pasmens, sei descripcions son pus detalhadas e leis autors introguèron la nocion novèla d'estratificacion dei sediments transportats per lei rius.

Avicena (980-1037) aguèt mai d'influéncia car son trabalh se difusèt en Euròpa après sa traduccion en latin vèrs 1200. Son trabalh èra tanben fòrça influenciat per Aristòtel. Dins aquò, èra mens precís que leis Epistòlas.

L'emergéncia de la geologia modèrnaModificar

Lei trabalhs d'Albèrt lo GrandModificar

Leis autrei precursors de la geologia e la RenaissençaModificar

La fondacion de la geologia modèrnaModificar

Article detalhat : James Hutton.

L'estructuracion de la geologiaModificar

L'oposicion entre plutonians e neptuniansModificar

Article detalhat : Charles Lyell.

Lo desvolopament de l'estratigrafiaModificar

Article detalhat : Revolucion Industriala.

La question dau temps de la TèrraModificar

La teoria de la deriva dei continents d'Alfred WegenerModificar

Article detalhat : Alfred Wegener.

La confiermacion de la tectonica dei placasModificar

La geologia dempuei leis ans 1960Modificar

L'estudi de geologias extraterrèstrasModificar

L'arribada dei mesuras satellitsModificar

Principis e nocions principausModificar

Estructura intèrna de la TèrraModificar

 
Esquèma simplificat de l'estructura intèrna de la Tèrra.

Tectonica dei placasModificar

 
Esquèma simplificat de la tectonica dei placas e dau volcanisme terrèstre.

Cicle dei ròcasModificar

 
Esquèma simplificat dau cicle dei ròcas.

Escala dei temps geologicsModificar

Estructuras geologicas e geodinamicaModificar

Disciplinas de la geologiaModificar

Estudi dei ròcas e son istòriaModificar

Petrografia e petrologiaModificar

Article detalhat : Petrografia.

La petrografia es la sciéncia que son objècte es la descripcion e la sistematica dei ròcas. S'interessa donc principalament a l'analisi dei caracteristicas estructuralas, mineralogicas e quimicas dei ròcas e a l'estudi de sei relacions amb son environament geologic. Apareguda en 1828, es una sciéncia que conoguèt de progrès importants amb lo desvolopament dei tecnicas de microscopia que permèton uei d'observar l'organizacion de la ròca a d'escalas fòrça pichonas.

Article detalhat : Petrologia.

La petrologia es la disciplina qu'estudia lei mecanismes de formacion e de transformacion dei ròcas a partir de sa distribucion, de son estructura, de sa constitucion e de sei proprietats. Pròcha de la petrografia, es un domeni fòrça experimentau que necessita de tornar crear en laboratòri lei condicions de temperatura e de pression subidas per lei mineraus, lei ròcas ò sei precursors (magmas, fluides idrotermaus...) dins la crosta ò dins lo mantèu terrèstre. L'objectiu es d'establir lei proprietats d'equilibri dei materiaus terrèstres dins sei condicions e la cinetica de son evolucion.

MineralogiaModificar

Article detalhat : Mineralogia.

La mineralogia es la branca de la geologia que son objectiu es de recensar lei mineraus, de lei definir e d'estudiar sei proprietats fisicas e quimicas e sei condicions de formacion. Fòrça anciana, es una disciplina fòrça utilizada dins lo quadre de la prospeccion e per la cèrca d'aplicacions en sciéncia dei materiaus. Per aquò, necessita l'usatge de tecnicas avançadas afin de determinar l'estructura dei mineraus (cristallografia, difraccion X, sciéncia dei materiaus...). En certanei cas, permet tanben d'imaginar d'assemblatges novèus gràcias a de simulacions informaticas.

EstratigrafiaModificar

Article detalhat : Estratigrafia.

L'estratigrafia es la disciplina qu'estudia la succession deis estrats. Necessita sovent l'utilizacion de resultats provesits per d'autrei brancas de la geologia coma la geoquimia, la paleontologia ò la petrografia. Aquò permet d'establir d'escalas dei temps geologics e d'esplechar d'informacions parcialas (enregistraments sismics...) per modelizar la geologia de zònas desconegudas. Existís tanben una branca fòrça particulara, l'idrostratigrafia, qu'utiliza lei metòdes de l'estratigrafia per modelizar lei rets idrografic sosterranh.

PaleontologiaModificar

Article detalhat : Paleontologia.

Estudi de la dinamica terrèstraModificar

GeodinamicaModificar

Article detalhat : Geodinamica.

TectonicaModificar

Article detalhat : Tectonica.

SedimentologiaModificar

Article detalhat : Sedimentologia.

Estudi deis estructuras geologicasModificar

GeomorfologiaModificar

Article detalhat : Geomorfologia.

Geologia estructuralaModificar

Article detalhat : Geologia estructurala.

VolocanologiaModificar

Article detalhat : Volcanologia.

GlaciologiaModificar

Article detalhat : Glaciologia.

Disciplinas associadasModificar

GeofisicaModificar

Article detalhat : Geofisica.

GeoquimiaModificar

Article detalhat : Geoquimia.

EspeleologiaModificar

Article detalhat : Espeleologia.

Estudis de l'atmosfèra e de l'idrosfèraModificar

Geologia planetàriaModificar

Geologia extraterrèstraModificar

Liames intèrnesModificar

BibliografiaModificar

Nòtas e referénciasModificar