Mar de Bèrra

(Redirigit dempuèi Estanh de Bèrra)

Pels articles omonims, vejatz Bèrra.

Estanh de Bèrra
Imatge illustratiu de l'article Mar de Bèrra
Administracion
País França
Geografia
Coordenadas 43° 26′ 45″ N, 5° 06′ 50″ E
Tipe lòna
Superfícia 155,3 km2
Altitud 0,4 m
Idrografia
Emissari(s) canau de Caronta

La mar de Bèrra, mar dau Màrtegue[1], o l'estanh de Bèrra es un estanh d'Occitània, en Provença, que comunica amb lo litorau mediterranèu per lo canau de Caronta.

Dempuei lo sègle XX, la mar de Bèrra es venguda una granda zona industriala que s'es liada estrechament a la metropòli de Marselha, qu'es un pauc pus a l'èst. Compren en particular:

Lei vilas pus importantas de l'estanh son Bèrra de l'Estanh, Vitròla, Marinhana, Lo Martegue, Istre, Miramàs e Sanch Amàs.

Geografia modificar

Geologia e morfologia modificar

 
Batimetria de l'Estanh de Bèrra

L'Estanh de Bèrra cuerb una superficia d'aperaquí 155 km². L'estanh principau ocupa la partida centrala situada entre Lo Martegue, Sant Mitre dei Barris, Istre, Sanch Amàs, Bèrra e Castèunòu dau Martegue. Son substrat rocassós, que se situa generalament a 25-30 m de prefondor, es compausat de doas depressions principalas que son mai ò mens centradas sus lei mitats nòrd e sud[2]. A l'èst, un fons pus aut separa aquelei depressions de la cavitat ocupada per l'Estanh de Vaïna. Situat entre Bèrra, Ronhac, Vitròla dau Martegue e Marinhana, aquel estanh es un bacin segondari en cors de separacion de l'estanh principau. Au sud, una faissa de dunas separa l'Estanh de Bèrra e l'Estanh de Bolmont. D'un biais generau, lei relèus dau substrat son esconduts per lo vas. D'efiech, dempuei au mens 6 000 ans, l'Estanh es una zòna de sedimentacion importanta qu'es pauc a pauc comolada per leis alluvions portats per lei corrents d'aiga que se gitan dedins[3]. Uei, la prefondor maximala es d'aperaquí 9 m. Ansin, a tèrme lòng, l'Estanh de Bèrra deuriá se fragmentar en estanhs pus pichons per venir una region palunosa[4].

La formacion de l'Estanh de Bèrra es lo resultat de l'erosion fluviala per lei ribieras localas (Durença, Lar, etc.) dins de terrens sedimentaris d'origina cretacèa. La fin dei periòdes glaciaris pus recents, entraïnant una aumentacion dau debit dei ribieras, constituïguèt lei periòdes principaus de la formacion dau bacin. De mesuras geologicas dins lo sector dau canau de Caront mòstran ansin, sota lei jaç de vas, la preséncia d'un paleotalweg qu'anava dei bocas de Lar fins au Golf de Fòs en passant per lo nòrd de la Meda[5]. La formacion de l'estanh actuau s'acabèt durant lo Subboreau amb l'estabilizacion dau nivèu de la mar.

Environament e pollucion modificar

La crisi ecologica modificar

 
Fotografia de la centrala idroelectrica de Sanch Amanç que sei regets d'aiga doça son la causa principala de la crisi ecologica de la mar de Bèrra.

Dempuei leis ans 1960, la mar de Bèrra es una zòna fòrça polluïda qu'a perdut la màger part de seis ecosistèmas marins de la premiera mitat dau sègle XX. L'industrializacion de sei ribas, a l'origina de regets quimics, es una causa d'aquel afondrament ecologic. Pasmens, es pas la pus importanta. D'efiech, la mesa en plaça de nòrmas e de procès de seguretat mai e mai eficaç an permés de limitar lei regets, compres lei pollucions accidentalas. Lei resultats d'aquela politica son venguts ben visibles dempuei leis ans 2010 amb una qualitat fisicoquimicas de l'aiga considerada coma « bòna » ò « fòrça bòna »[6].

Uei, la crisi ecologica de l'estanh es mai que mai entretenguda per dos fenomèns. Lo pus important son lei variacions de salinitat engendradas per lei regets d'aiga doça de la centrala idroelectrica de Sanch Amanç. Durant l'annada, la salinitat pòu ansin passar de valors similaras a l'aiga de mar a de valors que correspòndon a una aiga doça leugierament salada. Per redurre aquelei variacions, EDF acceptèt de despartir sei regets mai, dins lei fachs, lei quantitats emesas demòran pus importantas durant lo periòde ivernenc. Seis efiechs sus la fauna e la flòra semblan fòrça importants car lei periòdes de reduccion dei regets, per exemple durant la secaressa de 2022, son sistematicament associats a un desvolopament important de la macrofauna.

Lo segond fenomèn es l'apòrt de nutriments azotats e fosforats per lo regolament, lei rius costiers e lo canau EDF. Entraïnan l'eutrofizacion dau mitan aqüatic, çò que pòu causar d'episòdis de proliferacion d'algas. La concentracion d'oxigèn demenís alora rapidament dins l'aiga. Dins de cas extrèms, aquò mena a una anoxia. Dins la mar de Bèrra, aqueu fenomèn es agravat per l'isolament de la massa d'aiga e per son estratificacion. D'efiech, l'aiga dei jaç pus prefondas es ja pauc renovelada e son taus d'oxigèn es naturalament fòrça reduch. Ansin, en 2018, 93 % de la superficia de l'estanh foguèt tocat per un important episòdi anoxic[7]. L'azòt e lo fosfòr a l'origina de l'eutrofizacion provènon de l'agricultura e de la pollucion urbana. Lo premier arriba subretot sota la forma de nitrats regitats per lo canau EDF. Lo segond es transportat per Lar e La Cadiera, dos rius costiers que passan per d'aglomeracions importantas[8].

Fauna e flòra modificar

 
Macrofauna bentica en 2015.

La fauna e la flòra de la mar de Bèrra son relativament pauc diversificadas. Lei zònas situadas en dessota de 7 m de prefondor son frequentament somesas a de condicions anoxicas. La macrofauna e la macroflòra i son absentas e leis organismes vivents presents son principalament de cianobacterias. Dins lei zònas mens prefondas e lòng dei ribas, l'ecosistèma es caracteristic dei lònas mediterranèas euritermicas e eurialinas, es a dire somesas a de variacions importantas de temperatura e de salinitat, coma l'Estanh de Taur ò l'Estanh de l'Òrt. Pasmens, lo nombre d'espècias i es ben pus feble. Enfin, a proximitat dau Martegue, se tròba un vestigi de l'ecosistèma marin avans leis ans 1960. Degradat e apaurit, assosta totjorn la biodiversitat pus importanta de tot l'estanh. Correspònd a un mitan aqüatic saumastre amb de fons constituïts d'arenas nitosas.

Lo darrier inventòri complèt de la fauna aqüatica foguèt menat en 2011[9]. A permés d'identificar 54 espècias de peis e de crustacèus. Solament 27 % d'aqueleis espècias residisson en en permanéncia dins l'estanh. Lo rèsta èra constituït d'espècias marinas occasionalas ò demorant dins l'estanh durant leis estadis juvenils de son desvolopament (58 %), d'espècias passadissas (11 %) e d'espècias d'aiga doça (4 %). Aqueleis espècias son generalament pichonas. Lei pus presentas son lo cranc verd (Carcinus aestuarii[10]), lei gòbis (Pomatoschistus minutus e Gobius niger), lo joeu (Atherina boyeri), la saupa (Sarpa salpa), l'anguiela (Anguilla anguilla), la sardina (Sardina pilchardus) e lei cambaròts Palaemon serratus e Palaemon longirostris. Lei muges (Chelon auratus e Chelon ramada), relativament presents, son probablament lei peis pus gròs de l'estanh.

Lei populacions d'aucèus son en revènge relativament ben diversificadas. Aquò s'explica per la diversitat dei mitans aqüatics dins la region, çò que permet a divèrseis espècias de viure dins la mar de Bèrra e dins lei paluns vesins. Dins leis ans 2010, l'avifauna èra ansin compausada de 98 espècias, generalament passadissas, e compreniá d'aucèus protegits coma l'agla marina (Pandion haliaetus). Dins aquò, l'espècia emblematica de la region es probablament lo gabian (Larus michahellis).

Annèxas modificar

Liames intèrnes modificar

Bibliografia modificar

Nòtas e referéncias modificar

  1. http://toscanoreinat.chez-alice.fr/diconi.pdf
  2. (fr) Ifremer, Etang de Berre - Bilan des Connaissances écologiques, julhet de 1985, p. 3.
  3. (fr) Louis Germain, « L'étang de Berre », Annales de Géographie, t. 26, n° 143, 1917, p. 336.
  4. (fr) Louis Germain, « L'étang de Berre », Annales de Géographie, t. 26, n° 143, 1917, p. 333.
  5. (fr) Ifremer, Etang de Berre - Bilan des Connaissances écologiques, julhet de 1985, p. 4.
  6. Lei rapòrts annuaus dau Gipreb fan una sintèsi regulara dau resultat d'aqueleis analisis. Dins lo grand bacin, la qualitat fisicoquimicas de l'aiga èra « bòna » en 2015 e en 2018 e « fòrça bòna » en 2021. Dins lo bacin de Vaïna, lo melhorament foguèt pus lent amb una evolucion progressiva : « marrida » en 2015, « mediòcre » en 2018 e « bòna » en 2021.
  7. (fr) Aline Baguet e Nicolas Forray, Réhabiliter l’étang de Berre ? Note complémentaire sur la crise d’anoxie de l’été 2018, rapport n° 012060-01, Ministère de la Transition Écologique et Solidaire, genier de 2019.
  8. (fr) Gipreb, Carnet d'études sur les apports directs du bassin versant de l'Étang de Berre, abriu de 2017, p. 14.
  9. (fr) Gipreb, Inventaire Ichtyologique de l'Étang de Berre, 14-15 de març de 2011.
  10. Dins l'inventòri, l'espècia indicada es Carcinus maenas. Pasmens, la preséncia d'aquela espècia dins la mar de Bèrra es curiosa car es pas presenta en Mediterranèa a l'excepcion dei regions pròchas de l'ocean Atlantic. Una confusion amb Carcinus aestuarii, espècia quasi identica e fòrça presenta en Mediterranèa, es probabla. Per trobar mai d'informacions, es possible de consultar la basa Doris (Carcinus maenas : [1] ; Carcinus aestuarii : [2]).