Ans 2000

decenni
(Redirigit dempuèi 2008)
Infotaula de decenniAns 2000
Sèglessègle xx - sègle xxi - sègle xxii
Decennis1970 - 1980 - 1990 - 2000 - 2010 - 2020 - 2030

Istòria

modificar

2003 : de junh a aost, importanta canicula en Euròpa qu'entraïnèt la mòrt d'au mens 70 000 personas.
2008 : en Russia, eleccion de Dmitrii Medvedev coma president de Russia amb 70,28% dei votz. Dins lei fachs, Vladimir Putin demorèt lo cap de la politica russa.
2008 : en Espanha, eleccions legislativas en Espanha e victòria dau govèrn Zapatero.
2008 : en Itàlia, victòria de la drecha de Silvio Berlusconi ais eleccions legislativas.

 
Fotografia de la tempèsta Nargis en Birmania.
Article detalhat: Ciclòn Nargis.

2008 : en mai, Birmania foguèt tocada per un important ciclòn tropicau. La tempèsta passèt dins lei regions litoralas onte causèt de destruccions grèvas (138 000 mòrts).
2008 : segonda guèrra d'Ossetia entre Georgia e una aliança compausada de Russia e dei províncias de facto independentas d'Ossetia dau Sud e d'Abkhazia. Iniciada per una ataca georgiana en Ossetia, lo conflicte entraïnèt una viva reaccion russa qu'ocupèt una partida dau territòri georgian e destruguèt la màger part de l'armada georgiana a l'eissida d'una brèva còntra-ataca. Après aqueu succès, lei Rus reconoguèron oficialament l'independéncia dei doas regions secessionistas e i installèron de basas militaras.
2008 : ais Estats Units, eleccion dau democrata Barack Obama coma president. Lei democratas ganhèron tanben leis eleccions legislativas amb un programa relativament progressista, especialament en matèria de seguretat sociala.

Sciéncias e tecnicas

modificar

2000 : premiera observacion d'un plasma de quarks-gluons dins un accelerator de particulas dau CERN. Es un estat de la matèria, caracterizat per de temperaturas extrèmas, que son estudi presenta un interès per descriure l'Univèrs a sa naissença.
2000 : introduccion dau linezolid, premier antibiotic de la classa deis oxazolidinonas. Es destinat a tractar de gèrmes resistents ais antibiotics tradicionaus.

 
Fotografia de l'exoplaneta 2M1207 b e de la nana bruna 2M1207.

2004 : premiera fotografia d'una exoplaneta, realizada amb lo VLT.
2005 : descubèrta d'una activitat criovolcanica dins la region dau Pòl Sud d'Encelada, lo seisen satellit pus important dau Sistèma Saturnian. Aqueu fenomèn sembla d'explicar lo temps relativament recent de la superficia d'aquel objècte.
2005 : descubèrta de la planeta nana Èris que foguèt brèvament considerada coma la 10en planeta avans l'adopcion d'una definicion pus estricta de la nocion de planeta per l'UAI.

Article detalhat: Planeta.

2006 : per clarificar l'estructura dau Sistèma Solar, adopcion d'una definicion oficiala de la nocion de planeta per l'Union Astronomica Internacionala. Segon aqueu tèxte, una planeta es un objècte en rbita a l'entorn dau Soleu, amb una massa sufisenta per que sa gravitat venca lei fòrças de coesion intèrna e que l'objècte adòpte una forma (quasi redona) en equilibri idrostatic e amb una massa sufisenta per aver netetjat lo vesinatge de son orbita. Pluton perdiguèt donc son estatut de planetas per venir una planeta nana amb (1) Ceres, Èris, Haumea e Makemake.

 
Fotografia dau Pòl Sud de Vesta.

2007 : capitada de la mesa en orbita de la sonda espaciala estatsunidenca Dawn a l'entorn de l'asteroïde Vesta onte demorèt fins a 2011. Lei mesuras e leis observacions permetèron de descubrir un còrs craterizat mai amb una estructura diferenciada e una superficia remodelada per un procès geologic actiu dins lo corrent de la formacion de l'asteroïde.
2009 : acabament de la premiera cartografia complèta de Mercuri gràcias a la sonda estatsunidenca MESSENGER.

Liames intèrnes

modificar

Bibliografia

modificar

Nòtas e referéncias

modificar