Occitan sentongés

L'occitan sentongés es lo nòrd-occitan o lo gascon que se parlava au sud de Sentonge a l'Edat Mejana e la Renaissença.

EvolucionModificar

Segon Laurenç Revèst[1][2] e los toponims, es probable que los limits dialectaus en Gironda e Charanta Maritima fluctuèron en tres fases:

  • 1. La linha mai meridionala en cha- (Gironda), limit ancian deu nòrd-occitan coma en Perigòrd.
  • 2. La linha mai septentrionala en ca- (Gironda e Charanta Maritima), limit deu gascon entre la reculada deu nòrd-occitan e l'avançada deu peitavin-sentongés.
  • 3. La frontèira lingüistica d'uèi (Gironda), avançada actuau deu peitavin-sentongés fins aus territòris ancians gasconofòns.

Limit meridionau en cha-Modificar

Limit mejan en ca- e cha-Modificar

Limit septentrionau en ca-Modificar

Desconegut, mas los toponims atestan una avançada possibla fins a un pauc au nòrd de Seugne.

Limit actuauModificar

Exemples d'una frontèira lingüisticaModificar

Es possible, d'après los exemples, que la frontèira lingüistica èra au nòrd près de Blaia, a l'èst a Maransin e La Pojada, damb una gavacheria nòrdoccitana a Saint-Ciers e benlèu una gavacheria gascona a Ponç, mes es de verificar.

  • (Traduccion) "Una sola, entre Vilanuèva de Blaia e Plassac. Es en partida artificiala e recenta. Via la toponimia per contra, analisam clarament lo continuum ente gascon e ancian lemosin de Sentonge via de luècsdiches fossilizats. Escriurai quicòm dessús. I a mantunas gavacherias. Una gavacheria de substrat gascon a l'entorn de Blaia fins a Maransin e La Pojada, Blaia essent francizada puslèu que sentongizada. Una gavacheria de substrat perigordin a l'entorn de Cotràs qu'englòba la Nauta Sentonge dont la macrotoponimia es entièrament perigordina. Una gavacheria pròpriament sentongesa a l'entorn de Saint-Ciers dens lo Vitrezais."[4]
  • Segon una discussion de Gasconha.net tanben, lo Blaiés foguèt ancianament gasconofòn[5].

Doncas una frontèira:
Gironda - Saint-Androny - Anglada - Eyrans - Quartalèga - Campugnan - Saugon - ... - La Pojada - Maransin - Saint-Ciers-d'Abzac - ... - ?Néac? - ?Montanha? - ...

Limit mei septentrionau segon los toponims en ca- (damb de las enclavas en cha- e en -ja) a l'èst de Maransin: Saint-Martin-du-Bois - Saint-Martin-de-Laye - Bayas - Guîtres - Sablons - Abzac - Saint-Médard-de-Guizières - Camps-sur-l'Isle - Saint-Sauveur-de-Puynormand - Petit-Palais-et-Cornemps - Tayac - Francs, fins a Minzac en Dordonha.

Enclava o francisme?: La Cabane a Les Peintures.

AtestacionsModificar

Exemples d'un parlar gasconModificar

Exemples d'un parlar nòrdoccitanModificar

  • Las òbras trobadorescas de Rigaut de Berbezilh, Jaufré de Ponç e Jaufré Rudèl atestan l'occitan en cha- e en -òstre; Jaufré atesta l'occitan en -ela e en ja-.
    Berbezilh e Ponç benlèu dens lo maine dau nòrd-occitan.
  • Toponims en cha dau nòrd-èst de Libornés: Chamadelle (limitrofa damb Charanta Maritima); Chasserat (entre Cubnezais e Cavignac); Les Chaumes (Laruscade); Peuchaud (La Pojada).

Exemples entre los dosModificar

  • De mei, la cronica dau Pseudo-Turpin (ligam; de còps Turpin sentongesa), escrita entre 1324 e 1330, a de traches lemosins e de traches gascons. Veire los mots causa, cavalher, dicha, en aut, evesque, gleia, luoc/luec, nostre, quar/quals, prumeira/prumiers/primiers, senhor/senher, sieu.

Véser tanbenModificar

Ligams intèrnesModificar

Ligams extèrnesModificar

Nòtas e referénciasModificar

NòtasModificar

ReferénciasModificar

  1. Enquesta per BrennodAloisi los 20-21 de junh de 2021. Revèst: "Doas causas[:] lo santongés per ieu es mai de tip perigordin penso e dins la mitat sud o segon l'extrèma sud, de gascon de tip bordalés, i son de tèxtes e de toponimes que mòstran l'emplec dal gascon aüra en Blaia e al nòrd: veire http://gasconha.com/spip.php?article868#comment67680 coma ja marcat[.]
    I a dal temps dals trobadors una koiné literària que fa que lo nòrd occitan es extremament valorizat e m'estona gaire que en blaiés sigue de gascon mas que lo senhor d'aquel temps escrigue coma las estèlas d'aquel temps... en nòrdoccitan (o lemosin)."
  2. Enquesta per BrennodAloisi los 6-7 de julhet de 2021. Revèst: "avèm de manescriches en occitan d'aquela zòna que son una fòto d'un temps, e encara d'un occitan administratiu. Doncas ce que pòo dire de segur es que, en toponimia, lo limite entre CA e CHA es jamai net. Perqué CHA reculèt dins un segond temps, cf. Bonnaud 'cercar sus Google qlq ren coma reculaia de la palatalizacion un qlq ren ansin, bòna chança, fa d' ans que ai plus cercat sus la question', los toponimes los mai al sud amb CHA mòstran l'estendua extrèma dal nòrdoccitan avans reculaia coma dins lo sud de Perigòrd. I es una tendéncia a l'arcaïsme en Nòrdoccitan de Perigòrd que se tròba plus en lemosin. Ai pas léser de desvelopar, es evident vista la pression dal francés/Òil sus lo nòrdoccitan. Mas en materia de palatalizacion se trobarà pas dins los toponimes CHA qlq ren per dire mai precisament que 'es de nòrdoccitan'."
  3. https://www.academia.edu/37357181/A_Reclassification_of_the_Occitan_Language
  4. https://groups.google.com/g/soc.culture.occitan/c/DLserJlHKBo?pli=1
  5. http://gasconha.com/spip.php?article868