Calendièr julian : Diferéncia entre versions

m
=== Refòrma gregoriana e desuetud ===
{{Article detalhat|Calendièr gregorian|Passatge al calendièr gregorian}}
Lo calendièr julian foguèt d'utilizacion comuna en Euròpa e en [[Africa del Nòrd]] de l'epòca de l'[[Empèri Roman]] fins a [[1582]], quand lo [[papa]] [[Gregòri XIII]] promulguèt lo [[calendièr gregorian]]. Aquela refòrma èra renduda necessària per l'excès de jorns intercalars del sistèma julian per rapòrt a las [[sason]]s astronomicas. En mejana, los [[solstici]]s e los [[equinòcci]]s avançan d'11 minutas per an per rapòrt a l'annada juliana. [[Iparc (astronòm)|Iparc]] e benlèu [[Sosigèni d'Alexandria|Sosigèni]] ja avián pres consciéncia d'aquel problèma, mas, visiblament, foguèt pas jutjat important a l'epòca de la refòrma juliana. Çaquelà, lo calendièr julian se descala d'un jorn en 134 ans. En 1582, èra descalat de dètz jorns pera rapòrtrespècte alsdels fenomèns astronomics, una complicacion problematica pel calcul de la data de [[Pascas]], la quala es fondamentala dins lo [[calendièr liturgic crestian]] e que se deu produire aprèp l'[[equinòcci vernal]].
 
Lo calendièr gregorian foguèt lèu adoptat pels païses majoritàriament [[catolic]]s (Espanha, França, Polonha, Portugal, la màger part d'Itàlia, etc.) : en França, per exemple, [[Enric III de França|Enric III]] faguèt seguir lo dimenge 9 de decembre de 1582 pel diluns 20 de decembre de 1582. Los païses [[protestant]]s seguiguèron mai tard e los païses ortodòxes encara aprèp. Dins l'[[Empèri Britanic]], lo 2 de setembre de 1752 foguèt seguit pel 14 de setembre de 1752. Entre 1700 e [[1712]], [[Suècia]] utilizèt un [[Calendièr suedés|calendièr julian modificat]], e adoptèt lo calendièr gregorian en [[1753]]. [[Russia]] utilizèt lo calendièr julian fins a 1918 (als tèrmes d’un decret del Conselh dels Comissaris del Pòble del 24 de genièr de 1918 e conformament al qual un escart de 13 jorns sul calendièr tradicional julian, èra decretat. Atal, lo 31 de genièr de 1918 foguèt seguit non pas pel 1èr mas pel 14 de febrièr), aprèp la [[revolucion bolchevica]] e [[Grècia]] fins a [[1923]]. Los dos calendièrs contunhèron de s'escartar pendent aquel periòde : en 1700, la diferéncia passèt a 11 jorns, a 12 en 1800, e 13 en 1900, valor que conservarà fins a 2100.
57 567

cambiaments