Calendièr julian : Diferéncia entre versions

m
pas cap de resumit de modificacion
m
m
 
==== Jorn de l'an ====
L'annada consulara del calendièr roman començava lo {{1èr genièr}} dempuèi [[-153|153 abC]] e aquel punt foguèt pas modificat per la refòrma juliana (d'autres tipes d'annadas podián començar un autre jorn, coma l'annada religiosa o l'annada tradicionala). En revenge, de calendièrs locals alinhats sul calendièr julian poguèron conservar una data de començament d'annada diferenta. En [[Egipte]], lo [[calendièr alexandrin]] començava lo [[29 d'agost]] (lo [[30 d'agost]] aprèp una annada bissextila). Maites calendièrs provincials locals l'alinhèron sus l'anniversari d'August, lo [[23 de setembre]]. L'[[indiccion]] provoquèt l'adopcion del {{1èr de setembre}} coma començament d'annada dins l'[[Empèri bizantinBizantin]] ; aquela data es encara utilizada dins la [[Glèisa ortodòxaOrtodòxa]] pel començament de l'[[annada liturgica]]. Quand [[Vladimir Ièr|Vladimir I{{èr}} de Kiev]] adoptèt lo calendièr julian en [[988]], l'annada foguèt numerotada ''[[Anno Mundi]]'' 6496 e debutèt lo {{1èr de març}}, sièis meses aprèp lo començament de l<nowiki>'</nowiki>''Anno Mundi'' bizantina del meteis numèro. En [[1492]] (''Anno Mundi'' 7000), [[Ivan III de Russia|Ivan III]] tornèt alinhar lo començament d'annada al {{1èr de setembre}} ; l<nowiki>'</nowiki>''Anno Mundi'' 7000 durèt pas, doncas que sièis meses en Russia, del 1{{èr}} de març al 31 d'agost de 1492.
 
Pendent l'[[Edat Mejana]], dins las regions d'[[Euròpa de l'Oèst]] afiliadas a la [[Glèisa catolica romana]], los calendièrs contunhèron d'afichar los meses en 12 colomnas de genièr a decembre, en començant al 1{{èr}} de genièr. Çaquelà, la màger part d'aqueles païses comencèron la numerotacion de l'annada a una fèsta religiosa importanta, coma al [[25 de decembre]] (nativitat de [[Jèsus]]), al [[25 de març]] ([[Anonciacion|incarnacion de Jèsus]]), o quitament a [[Pascas]] coma en [[França]].
=== Refòrma gregoriana e desuetud ===
{{Article detalhat|Calendièr gregorian|Passatge al calendièr gregorian}}
Lo calendièr julian foguèt d'utilizacion comuna en Euròpa e en Africa del nordNòrd dempuèide l'epòca de l'[[Empèri romanRoman]] fins a [[1582]], quand lo [[papa]] [[Gregòri XIII]] promulguèt lo [[calendièr gregorian]]. Aquela refòrma èra renduda necessària per l'excès de jorns intercalars del sistèma julian per rapòrt a las [[sason]]s astronomicas. En mejana, los [[solstici]]s e los [[equinòcci]]s avançan d'11 minutas per an per rapòrt a l'annada juliana. [[Iparc (astronòm)|Iparc]] e benlèu [[Sosigèni d'Alexandria|Sosigèni]] ja avián pres consciéncia d'aquel problèma, mas, visiblament, foguèt pas jutjat important a l'epòca de la refòrma juliana. Çaquelà, lo calendièr julian se descala d'un jorn en 134 ans. En 1582, èra descalat de dètz jorns per rapòrt als fenomèns astronomics, una complicacion problematica pel calcul de la data de [[Pascas]], la quala es fondamentala dins lo [[calendièr liturgic crestian]] e que se deu produire aprèp l'[[equinòcci vernal]].
 
Lo calendièr gregorian foguèt rapidamentlèu adoptat pels païses majoritàriament [[catolic]]s (Espanha, França, Polonha, Portugal, la màger part d'Itàlia, etc.) : en França, per exemple, [[Enric III de França|Enric III]] faguèt seguir lo dimenge 9 de decembre de 1582 pel diluns 20 de decembre de 1582. Los païses [[protestant]]s seguiguèron mai tard e los païses ortodòxes encara aprèp. Dins l'[[Empèri Britanic]], lo 2 de setembre de 1752 foguèt seguit pel 14 de setembre de 1752. Entre 1700 e [[1712]], [[Suècia]] utilizèt un [[Calendièr suedés|calendièr julian modificat]], e adoptèt lo calendièr gregorian en [[1753]]. [[Russia]] utilizèt lo calendièr julian fins a 1918 (als tèrmes d’un decret del Conselh dels commissaris del pòble del 24 de genièr de 1918 e conformadament al qual un descalatge de 13 jorns sul calendièr tradicional, julian, èra decretat. Atal, lo 31 de genièr de 1918 foguèt seguit non pas pel 1èr mas pel 14 de febrièr), aprèp la [[revolucion bolchevica]] e [[Grècia]] fins a [[1923]]. Los dos calendièrs contunhèron ade s'escartar pendent aquel periòde : en 1700, la diferéncia passèt a 11 jorns, a 12 en 1800, e 13 en 1900, valor que conservarà fins a 2100.
 
Se totes los païses ortodòxes (la màger part en Euròpa de l'Èst e del Sud-Èst) an adoptat lo calendièr gregorian abans 1927, es pas lo cas de lors Glèisas nacionalas. En mai de 1923, un sinòde a [[Istambol]] prepausèt un [[calendièr julian revisat]], constituit d'una partida solara identica al calendièr gregorian (e qu'o demorarà fins a 2800) e d'una partida lunara calculant la data de Pascas per observacion astronomica a [[Jerusalèm]]. Totas las Glèisas ortodòxas refusèron la partida lunara ; gaireben totas las Glèisas ortodòxas actualas contunhan de celebrar Pascas segon lo calendièr julian (la [[Glèisa ortodòxa de Finlànda]] utiliza lo calendièr gregorian).
57 567

cambiaments