Joan Francés Champolion : Diferéncia entre versions

m
pas cap de resumit de modificacion
m
== Educacion ==
 
Joan Francés Champolion que vadó a Fijac lo darrèr d'ua familha de set mainatges (dus deus sons hrairs que s'èran mortmorts abans la soa neishença). Aus ueit ans que's mudè a Grenòble dab lo son hrair. Hèra chin, la [[Campanha d'Egipte]] e las soas garbas iconograficas que'u marquèn e que hen germiar en lo son esperit lo gost per l'[[antiquitat egipciana]] e las lengas orientaus. Lo son quite hrair qu'ahortí e qu'ajudè a desenvolupar aquesta vocacion. Mainatge precòce e determinat, Champolion qu'aprengó un sarròt de lengas (enter las quaus, de segur, lo [[còpte]]) e, a l'etat de 20 ans, que mestresava, enter d'autas lengas : lo [[latin]], lo [[grèc]], l'[[ebrieu]], lo [[sanscrit]], l'[[arabi]], lo [[siriac]], lo [[caldean]], l'[[etiopian]], lo [[pèrsa]] e lo [[chinés]]. En [[1809]] que vadó professor d'istòria a [[Grenòble]]. Per'mor de la soa simpatia [[Napoleon Bonaparte|bonapartista]], que devó har ua pausa e exilià's a Fijac en 1816. Que tornè a Grenòble en 1817 e que s'i maridè dab Rosina Blanc, sòr de la molhèr deu son hrair.
 
== La grana descobèrta ==
 
En 1819, que comprengó en estudiar lo [[Libe deus Morts]] que lo ieratic qu'èra ua forma simplificada deus ieroglifs. Enter [[1822]] e [[1824]] que tribalhé au deschiframent de la [[Pèira de Roseta]] qui pòrta inscripcions en ieroglifs, ieratic e grèc ; qu'èra estada descoberta per l'armada de [[Napoleon]], e còp sec, presa peus [[Anglatèrra|anglés]] ; per'mor d'aquò, Champolion que tribalhé sus ua replica. Los punts de partida de la soa descoberta que son expausats dens la soa ''Letra au SènherSénher Dassier relativa aus ieroglifs fonetics''. A despart de las soas immensas coneishenças filologicas, Champolion que savó avià's de plan e causir los bons senders de recèrca com, lo de la tèsi segon la quau los ieroglifs n'èran pas un sistèma purament ideografic (com lo chinés) ni purament fonetic (com lo noste) mes los dus au còp. Dab aquesta purmèra ipotèsi (qui n'èra pas partatjada peus sons malurós competitors com l'anglés [[Thomas Young]]) Champolion qu'arremarqué que lo text grèc que devisava deus monarcas [[Cleopatra]] e [[Ptolemèu]]. De mei, lo text egipcian que muishava duas menas diferentas de [[cartocha]]s. [[Imatge:Egypt Hieroglyphe6.jpg|150px|right|thumb|Cartocha de Ptolemèu on e's legeish P T O L M I I S.]] La soa dusau ipotèsi que ho alavètz que lo cartocha qu'èra lo signe [[Ieroglif determinatiu|determinatiu]] (qu'ei a díser, ideografic) per definir ua paraula com estant un nom reiau. Com aqueths dus noms reiaus e partajan las letras P, T e L, que las se cerquè e las se trovè. Qu'avèva començat d'arrevirar e la soa erudicion que hasó la resta. Adarron qu'apliqué la medisha tecnica a la [[Lista deu Reis de Turin]] per enriquesir lo son alfabet. Lo son tribalh que miè de cap a la redaccion d'ua [[Gramatica Egipciana]] (véder lo ligam externe juson). Qu'ei coneguda l'anecdòta segon la quau, en bèth descobrir quin deschifrar los ieroglifs, e'seré evanit d'emocion.
 
== Las recèrcas seguentas ==
57 567

cambiaments