Ans 1780 : Diferéncia entre versions

2 123 octets aponduts ,  fa 1 any
pas cap de resumit de modificacion
Cap resum de modificació
{{veire|Guèrra d'Independéncia deis Estats Units d'America}}
'''1778-1781''' : segonda partida de la [[Guèrra d'Independéncia deis Estats Units d'America]]. Leis insurgents capitèron de conclure una aliança amb [[França]] e d'obtenir lo sostèn d'autrei poissanças ([[Espanha]], [[Províncias Unidas]]...). De son caire, la flòta britanica, mobilizada per lo transpòrt de l'avitalhament necessari ai tropas terrèstras, aguèt de dificultats per s'opausar a la marina francesa. En particular, la victòria francesa a la [[batalha de la Chesapeake]] menèt l'enceuclament e a la capitulacion de l'armada anglesa blocada dins lo pòrt de Yorktown. Après aquela desfacha, de negociacions de patz comencèron (→ [[1783]]).
<br/>
{{veire|Granda Famina de Tenmei}}
'''1782-1789''' : en [[Japon]], famina grèva que tuèt entre {{formatnum:200000}} e {{formatnum:900000}} abitants.
<br/>
{{veire|Laki}}
'''1783''' : en [[Islàndia]], erupcion dau [[volcan]] [[Laki]]. Pus gròssa erupcion de lava de l'Istòria umana, la catastròfa entraïnèt una [[famina]] importanta dins l'illa que tuèt un quart de sa populacion (aperaquí {{formatnum:9300}} abitants). De mai, lei gas desgatjats per l'erupcion foguèron a l'origina de perturbacions [[clima]]ticas lòngas en [[Euròpa]].
<br/>
'''1783''' : dins la region dau [[Golf de Guinèa]], revirada saunosa d'una campanha militara d'[[Reiaume d'Oyo|Oyo]] còntra [[Reiaume de Borgo|Borgo]].
<br/>
'''1783''' : signatura dau [[Tractat de París (1783)|Tractat de París]] que marquèt la fin de la [[Guèrra d'Independéncia deis Estats Units d'America]]. Entraïnèt l'independéncia deis [[USA|Estats Units d'America]] e la cession de divèrsei colonias per lei Britanics permetent ai Francés e ais Espanhòus de restaurar una partida de sei posicions americanas.
 
== Cultura ==
 
'''1781''' : descubèrta de la [[planeta]] [[Uranus (planeta)|Uranus]] per l'astronòm [[Reiaume Unit|britanic]] [[William Herschel]] ([[1738]]-[[1822]]).
<br/>
'''1781''' : [[experiéncia]] dau quimista [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] ([[1731]]-[[1810]]) que cremèt una mescla d'[[oxigèn]] e d'[[idrogèn]] e constatèt la formacion d'una massa d'[[aiga]] egala ai [[massa]]s de reactius cremadas.
<br/>
'''1781''' : descubèrta d'un [[element quimic]] novèu, lo [[tungstèn]], per lo quimista [[Carl Wilhelm Scheele]] ([[1742]]-[[1786]]).
<br/>
'''1782''' : publicacion de [[Antoine Lavoisier|Lavoisier]] sus l'existéncia de dos [[gas]] principaus dins l'[[atmosfèra]] (→ [[1783]]).
<br/>
'''1783''' : après lei trabalhs publicats per [[Antoine Lavoisier|Lavoisier]] en [[1782]], lo quimista [[Anglatèrra|anglés]] [[Henry Cavendish]] capitèt de menar la premiera estimacion precisa dau rapòrt entre lei dos. Trobèt 20,8% d'[[oxigèn]], 79,2% d'[[azòt]] e aperaquí 1% d'un gas desconegut (identificat en [[1894]] coma l'[[argon]]).
 
== Decès ==
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Adlan II]], sultan de [[Sultanat de Sennar|Sennar]].
* [[Johann Christian Bach]], compositor [[Alemanha|alemand]].
* [[Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier]], explorator [[França|francés]].
* [[Sebastião José de Carvalho e Melo]], ministre de [[Portugal|Portugal]].
* [[Émilie du Châtelet]], [[Matematicas|matematiciana]], [[Fisica|fisiciana]] e [[literatura|escrivana]] [[França|francesa]].
* [[Nicolas Chédeville]], compositor [[França|francés]].
* [[Adam Dietrich]], [[botanica|botanista]] [[Alemanha|alemand]].
* [[Leonhard Euler]], matematician [[Alemanha|alemand]].
* [[Baldassare Galuppi]], compositor [[Itàlia|italian]].
59 250

cambiaments