Gaston III de Fois-Bearn : Diferéncia entre versions

pas cap de resumit de modificacion
 
|carta=
}}
[[Imatge:Blason de Foix-Béarn.svg|thumb|100px|Escut de Gaston FèbusFebus]]
[[Imatge:GastonPhoebusChPau.jpg|150px|thumb|left|Estatua d'una representacion imaginària de Gaston FèbusFebus davant lo son [[castèth de Pau]]]]
[[Imatge:CastethMoncada.jpg|thumb|200px|right|[[Castèth de Montcada]] a [[Ortès]], sede de la cort de Gaston FèbusFebus]]
'''Gaston Febus''' ([[Ortès]], lo [[30 d'abriu]] de [[1331]] - lo [[1 d'agost]] de [[1391]]), que vadó '''Gaston III de [[Fois]]-[[Bearn]]''', hilh de [[Gaston II de Fois-Bearn]] e d'[[Alienòr de Comenge]] ; qu'èra comte de Fois, vescomte (puish senhor sobeiran) de Bearn, de [[Marsan]], de [[Gavardan]], de [[Nebosan]], de [[Lautrèc]] e d'[[Albigés]], cosenhor d'[[Andòrra]].
 
Senhor bearnés, que s'i escadó entà obtiéner la reconeishença e lo respècte de l'independéncia de Bearn peus reis de [[França]] e d'[[Anglatèrra]] e que bastí un sistèma d'aliganças entà controlar los escambis economics enter los dus costats deus [[Pirenèus]].
== Vita ==
[[Imatge:Jacquerie meaux.jpg|thumb|200px|left|Presa de [[Meaux]] per FèbusFebus e lo Capdau de Buch]]
[[Imatge:Gaston3.jpg|thumb|200px|[[Sagèth]] de FèbusFebus]]
Que vadó comte de Fois e vescomte de Bearn en [[1343]] au parat de la mort deu son pair en crotzada a [[Sevilha]]. N'avèva pas sonque 12 ans e la soa mair qu'assegurè la regença en lo bèth presentar dens las vilas de Bearn entà i arrecéber l'aumenatge deus sons subjèctes. Qu'eretava alavetz d'un territòri hèit de tròç de possessions esbarriscladas e, en mei d'aquò, divididas enter ua vassalitat virada sia de cap au rei de França (çò qui èra lo cas de Fois) sia de cap au rei d'Anglatèrra (aquò qu'èra lo cas de las soas tèrras gascoas) ; tot aquò au medish moment qui començava la [[Guèrra de Cent Ans]] (en [[1347]]).
 
Aquesta pujada deu son poder, que contunhè dab los son hèits de guèrra : la soa victòria militara a [[batalha de Launa|Launac]] contra los [[Armanhacs]] lo [[3 de deceme]] de [[1362]]), la soa ajuda balhada aus [[Cavaèrs Teutonics]] ([[1356]]) e lo sauvament de la daufina de França a [[Meaux]] ([[1358]]).
 
[[Imatge:Febus2.jpg|thumb|200px|FèbusFebus dens ua illustracion deu son Libe de caça]]
Maridat dab [[Agnès de Navarra]] lo [[3 d'agost]] de [[1349]], que l'acacè de la soa cort l'endedia de la neishença deu lor hilh shens la deishar emportar arren en pretextant que n'avossen pas pagat la dòt. Que's cred qu'aquò ho a l'origina deu drama d'Ortès on Gaston Febus b'aucidè lo son hilh qui avèva ensajat de l'emposoar.
 
Lo son regnat que ho entà Bearn un temps de patz (a l'empara de la [[Guèrra de Cent Ans]]) e de grana pression fiscau (l'istorian [[Pèir Tucoo-Chala]] que soslinha que Gaston FèbusFebus non s'estimava pas la pena capitau per'mor los morts non pagan pas cap impòsts) qui permetó la construccion d'ua cadena de castèths e de hortalessas (mantun que pòrta enqüèra la mencion "Febus me fe" talhada en las loas pèiras); enter los castèths febusians que podem mentàver: [[Castèth de Pau|Pau]], [[Ortès]] (ne demora sonque la [[castèth de Montcada|tor Montcada]]), [[Castèth de Bètlòc|Bètlòc]], [[Castèth de Morlana|Morlana]], [[Castèth de Montanèr|Montanèr]] e, en dehòra de Bearn, [[Castèth de Lorda|Lorda]], [[Castèth de Mauvesin|Mauvesin]], l'ancian Castèth de [[Maseras]] e lo [[castèth de Fois]].
 
Que's morí d'un còp de sang arron ua caça de l'ors a l'[[Espitau d'Orion]] (près de [[Sauvatèrra]]) lo [[1 d'agost]] de [[1391]].
* ''Chroniques'' de [[Jean Froissart]]
* ''Monseigneur Gaston Phoebus'', roman d'[[Alexandre Dumas]].
* ''Gaston FèbusFebus'', tragèdia de [[Miquèu de Camelat]].
*''[[Gaston Phébus, Le Lion des Pyrénées]]'' ("Gaston Febus, Lo Leon deus Pirenèus"), seria de television de [[1978]].
 
38 739

cambiaments