Sègle XI : Diferéncia entre versions

2 437 octets aponduts ,  fa 1 any
pas cap de resumit de modificacion
[[Fichièr:Territòris de Cnut lo Grand.png|thumb|right|Territòris de [[Cnut lo Grand]] ([[1016]]-[[1035]]) a sa mòrt.]]
'''1035''' : mòrt dau rèi [[Cnut lo Grand]]. Son domeni foguèt partejat entre [[Cnut III]] que venguèt rèi de [[Danemarc]], [[Magnus Ièr de Norvègia|Magnus I{{èr}}]] que venguèt rèi de [[Norvègia]] e [[Harold Ièr d'Anglatèrra|Harold I{{èr}}]] que venguèt rèi d'[[Anglatèrra]].
<br/>
'''1035''' : mòrt dau rèi [[Sanche III Garcés]]. Sei domenis foguèron partejats entre sei fius entraïnant la fondacion de plusors reiaumes dins la [[Peninsula Iberica]] coma [[Reiaume d'Aragon|Aragon]] e [[Reiaume de Castelha|Castelha]]. De conflictes opausèron tanben lei maucontents.
<br/>
'''1036''' : en [[Egipte]], mòrt dau califa [[Ali az-Zahir]] que foguèt tuat per una epidemia de [[pèsta]]. Aquò afebliguèt grèvament lo califa car son eiretier èra un enfant de 7 ans. La cort dau Califat venguèt ansin lo teatre de combats entre diferentei faccions per s'assegurar dau contraròtle de la [[regéncia]].
<br/>
'''1038-1040''' : revirada d'una expedicion [[Empèri Bizantin|bizantina]] de reconquista de [[Sicília]]. Pasmens, afebliguèt fòrça lei senhors [[islam|musulmans]] locaus que foguèron unicament sauvats per lei divisions intèrnas dau camp grèc (complòt còntra lo cap de l'expedicion).
<br/>
'''1038''' : mòrt dau rèi [[Estève Ièr d'Ongria|Estève d'Ongria]] que foguèt remplaçat per son nebòt venecian [[Pèire Ièr d'Ongria|Pèire d'Ongria]].
<br/>
'''1039''' : en [[França]], grèva guèrra entre lo rèi [[Enric I de França|Enric I{{èr}}]] e [[Audoïn II de Bles]]. Lei tropas dau rèi capitèron de conquistar [[Torena (parçan)|Torena]] e [[Sens]].
<br/>
'''1040''' : annada probabla de la fondacion dau movement deis [[Almoravides]] per lo [[teologia]]n [[conservatisme|conservador]] [[Abdallah ibn Yasin]]. Indignat per l'[[islam]] superficiau dei tribüs berbèras de certaneis oasís de [[Marròc]], son objectiu èra de restaurar la puretat de la [[religion]]. Obtenguèt un succès important e sei fòrças venguèron rapidament un actor militar important de [[Magrèb]] (→ [[1053]]).
<br/>
'''1042''' : importanta famina dins la màger part dau reiaume de [[França]].
 
== Cultura ==
{{veire|Alhazen}}
'''1021''' : publicacion dau ''Kitab al-Manazir'' (« [[Tractat d'Optica]] » en [[occitan]]) per lo sabent arabopersan [[Alhazen]]. Escrich entre [[1015]] e 1021, aqueu tractat èra devesit entre sèt libres regardant la [[fisica]] (subretot l'[[optica]]), lei [[matematicas]] e la [[medecina]]. Permetèt de donar una definicion melhora de la [[chambra negra]] e de desvolopar lo [[metòde scientific]] modèrne. Aquela òbra aguèt una influéncia gròssa sus lo desvolopament dei sciéncias dins lo corrent dei sègles seguents.
<br/>
'''1037''' : mòrt dau sabent arabe [[Ibn Tahir al-Baghdadi]], autor de l'''[[al-Takmila fi-l-Hisab]]'', qu'es a l'origina de progrès importants dins lo domeni de la [[Teoria dels nombres|teoria dei nombres]].
<br/>
'''1044''' : publicacion dau libre ''[[Wujing Zongyao]]'' (''Principis generaus dau classic de la guèrra'' en [[occitan]]) que donèt lei premierei recèptas conegudas de la [[polvera]], probablament inventada dins lo corrent dau [[sègle VII]]. L'obratge depintèt tanben lo principi de foncionament de la [[bossòla]].
<br/>
'''1046''' : illustrant la perseguida de la diffusion dau [[papièr|papier]] en direccion d'[[Euròpa]], divèrsei testimònis atestan l'existéncia de papetariás en [[Al-Andalús]] (→ [[1085]]).
* [[Guilhèm II de Provença]], còmte de [[Provença]].
* [[Guilhèm V de Peitieus]], duc d'[[Ducat d'Aquitània|Aquitània]].
* [[Ibn Tahir al-Baghdadi]], sabent [[Arabs|arabe]].
* [[Jaipal]], raja de [[Lahore]] e de [[Kabol]].
* [[Mahmud de Ghazni]], sultan [[Empèri Gaznevida|gaznevida]].
54 826

cambiaments