Sègle IX : Diferéncia entre versions

1 959 octets aponduts ,  fa 2 anys
pas cap de resumit de modificacion
Cap resum de modificació
Cap resum de modificació
'''803''' : revirada d'una revòuta militara dins l'[[Empèri Bizantin]].
<br/>
'''805-806''' : gràcias au declin dau [[Califat Abbassida]], reconquista de la vila de [[Tarsa]] per lei [[Empèri Bizantin|Bizantins]]. Après la revirada d'una còntra-ataca araba, lei dos camps negocièron una trèva que durèt un vintenau d'ans (→ [[830]]).
<br/>
'''806''' : isolada dins lo nòrd d'[[Itàlia]], [[Venècia]], darriera posicion bizantina dins la region, deguèt acceptar la senhoriá de [[Carlesmanhe]] (→ [[809]]).
'''815''' : dins l'[[Empèri Bizantin]], restauracion de l'[[iconoclasme]] per l'emperaire [[Leon V (emperaire bizantin)|Leon V]].
<br/>
'''816-829''' : dins lo [[Califat Abbassida]], insureccion majora en [[Azerbaitjan]]. Après plusors desfachas, leis armadas arabas abandonèron la region en [[829]].
<br/>
'''817-819''' : guèrra civila dins lo [[Califat Abbassida]] après una temptativa d'usurpacion menada per [[Ibrahim ben al-Mahdi]]. Lo califa [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]] foguèt obligat d'acceptar de reduccions d'impòsts importantas per gardar lo sostèn de la populacion.
'''827''' : adopcion de l'[[islam]] [[mutazilisme|mutazilita]] per lo califa [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]] (→ [[828]]).
<br/>
'''827-831''' : conquista de [[Sicília]] per leis Arabes.
'''828''' : creacion d'un tribunau cargat de jutjar leis afaires [[religion|religiós]] per lo califa [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]]. Se turtèt a l'ostilitat deis olemas.
<br/>
'''828''' : creacion d'un tribunau cargat de jutjar leis afaires [[religion|religiós]] per lo califa [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]]. Se turtèt a l'ostilitat deis olemas (→ [[833]]).
<br/>
'''830''' : dins lei ciutats-estats [[civilizacion maia|maias]] de [[Tikal]] e de [[Calakmul]], abséncia de celebracions per lo 10{{e}} bak'tun. Aquò illustra la crisi prefonda de la civilizacion maia durant aqueu periòde amb un afondrament demografic e l'abandon totau de plusors vilas importantas.
<br/>
'''830-834''' : represa de la guèrra entre [[Empèri Bizantin|Bizantins]] e [[Califat Abbassida|Abbassidas]]. Venceires, leis Arabes obtenguèron lo pagament d'un [[tribut]].
<br/>
'''833''' : decision dau califa [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]] d'impausar lo [[mutazilisme]] a l'ensemble dau mond [[islam|musulman]]. Son tribunau religiós menèt la repression còntra seis adversaris mai la màger part deis olemas dau Califat èran ostils a son projècte.
<br/>
'''833''' : mòrt dau califa [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]] que foguèt remplaçat per son fraire [[Al-Mutasim (Abbassida)|Al-Mutasim]].
<br/>
'''833''' : aprofichant lei dificultats deis [[Califat Abbassida|Abbassidas]], lo rèi [[Zacharias III de Makuria|Zacharias III]] de [[Makuria]] impausèt divèrsei modificacions a son avantatge dau tractat liant son reiaume au mond [[islam|musulman]].
 
== Cultura ==
<br/>
'''830''' : publicacion per [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] d'un [[zij]] dich ''Zīj al-Sindhind'' (« [[Taula indiana]] » en [[occitan]]). Establit a partir dei calculs e dei teorias de [[Ptolemèu]] e deis astronòms [[Índia|indians]], venguèt una referéncia majora de l'[[Edat Mejana]] per l'estudi e la prediccion dau movement deis astres.
<br/>
'''830-''' : represan de la guèrra entre [[Empèri Bizantin|Bizantins]] e [[Califat Abbassida|Abbassidas]].
<br/>
'''832''' : fondacion de l'[[Ostau de la Saviesa]] de [[Bagdad]]. Èra un centre scientific associant de bibliotècas, de centres de traduccion e de luòcs de reünion per lei sabents. Permetèt a l'elèit scientific arabopersan de tradurre e de perseguir lei recèrcas anticas.
<br/>
'''833''' : publicacion a [[Bagdad]] per lo sabent [[Iran|persan]] [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] dau ''Kitāb ṣūrat al-Arḍ'' (''[[Libre sus l'Aparéncia de la Tèrra]]'' en [[occitan]]) que gropava una lista de {{formatnum:2402}} coordenats geografics de vilas e d'autrei endrechs de remarca. Permetiá de completar e de corregir la ''Geographia'' publicada per [[Ptolemèu]] dins lo corrent de l'[[Antiquitat]].
 
== Decès ==
* [[Al-Amin (Abbassida)|Al-Amin]], califa [[Califat Abbassida|abbassida]].
* [[Al-Mamun (Abbassida)|Al-Mamun]], califa [[Califat Abbassida|abbassida]].
* [[Al-Mutasim (Abbassida)|Al-Mutasim]], califa [[Califat Abbassida|abbassida]].
* [[Carlesmanhe]], emperaire [[Empèri Carolingian|carolingian]].
* [[Egbert de Wessex]], rèi de [[Wessex]].
59 821

cambiaments