Fernand Masson : Diferéncia entre versions

pas cap de resumit de modificacion
 
===Junessa===
Fernand Masson neishut dens una modèsta familha de tiulèirs. Son pair, Jean Masson, èra dejà un dròlle de viton, instruïsutinstruït e cultivat au delà de sa condicion ; sa mair trabalhèva durament. Fernand nese semblèva pas en ren aus mainatges de son atge ; lo vesèvan sovent solet, un libre a la man. Son plaser consistiva a traçar, sausuu sable de la tiulèira, de frasas, shens seguida, ce cresèvan. Aqueth manetge fenit per intrigar lo regent e sa hemna ; a lursa granda susprisa, i poscuren lugir l'esbauchaesbausha d'una pèça en vèrs ''la Taupe Blanche''. Lo pair Masson avèva capturat, quauques jorns avant, aqueth especimèn, tan rare coma lo mèrle de la medissa color. Lo tròç los i pareishut originau e indicator d'una fòrta vocacion poetica. Tots esturen tumatstrucats per aquesta mèrcamarca d'un talent precòç e decidiren, en comun, de facilitar son espelida. Lo regent completèt benevolament l'instruccion daudeu june Fernand ; lo curè, per damorar pas en rèste, i ajotèt un chic de son latin ; la daunahemna daudeu regent, excellenta pianista, li aprengut la musica ; tot aqueste cumul de bonas volentats permetut au june Masson de debutar solidament dens lo mainedomène poetic.
 
Egauçaquelà, la materiala daudeu pair Masson s'averèva mauaisida, aqueth diable d'òme s'estent botat a son compte, paguèva comptant sons fornissaires, lavetz quequòra hasèva credit a "honsfons perduts" a tots los entreprenors marrons daudeu viratvesiat. Fernand, coma lo mèste [[Jansemin (poèta)|Jansemin]], comencèt a comerçar demb lasles musas, tot en aprenent lo mestèir de perruquèir e l'estudi daudeu vialon. Plaçat en aprentissatge a [[la Rèula]], coneishut de debuts tan mauaisits coma los dausdeus aprentís de l'epòca ; falèva sovent aténder la prumèira peçòta daudeu matin per crompar lo chòine necessari per comblar lo deficit de la "marmita" patronala. Après regdebien d'espròvas, s'entornèt a [[Caudrot|Caudròt]], demb un mestèir e precòçament cuïrassat contra l'adversitat. EntretempsEntretant, son pair s'èra assajat a divèrsmantun mestèirsmestèir e, maugrat son trabalh escarnuishat, èra arribat a hèser hónder saslo magraspauc qu'avèva economiasespranhat. Auré poscut se declarar en falhita e se sauvar lo pecule, mès, en aqueths temps, ne'n èran pas encara aquí ; pair Masson reglèt sons creancèirs dincas au darrèir centime e se retrobèt, au desser de sa via, completament roinat.
 
===Perruquèir e òme de lètras===
En 1900, per hèser víver los sons, Fernand Masson montèt una botica de perruquèir a [[Caudrot|Caudròt]]. Avièt timidament una petita brocadura bilinga gascon-francés, que portèva dejà lo titre daudeu ''Garonés''. Cerquèt sa via dincas en 1905 ; a 'queth moment, ''Lou Garounés'' abandonèt definitivament la lenga francesa, e aquò estut lo gròs succès en [[Gasconha]] e auprès dausdeus "darrigats" aquitans. Fernand se roncèt dens lo jornalisme e vingut redactor politic daudeu ''Républicain réolais'', editorialista de ''l'Union''. Poirén retrobar dens lursa colleccion delicats poèmas e ròssas satiras. Aquera aucupacion novèra aucupacion, d'alhursalhons, li atirèt sonquepas que trucs e patacs, son trabalh ne servent qu'a hèser elugir de politicians e ad enrishir los agents electoraus. Per son ''Garonés'', estut lo gròs tiratge ; {{formatnum:20000}} exemplaris corresponden, per una revista, a {{formatnum:100000}} lectors, çò que pròva la vitalitat extraordinària qu'avèva lavetz lo gascon coma lenga popularapopulària, a la sola condicion que n'estussi nipas sabenta ni anujosa.
 
Vingut 1914 e la guèrra ; Fernand Masson se'n angut au front coma volentari, maugrat son atge, i hasut valentament son diver e s'entornèt a son ostau, nantitpervesit de mantuna decoracion e d'una magra pension de mutilat. Tornèt préner coratjosament la publicacion de sa revista. Estut sa granda epòca ; madurat per la sofrença, son talent ganhèt en prihontor ; aqueste contaire nos balha de poèmas de la valor daudeu ''Cafard'', mèi una pèça de teatre, ''Le Comte d'Aillas'', que montramòcha una seguretat scenica que hèi fòrt dòu de véser s'arrestar aquí. Son òbra estut a l'encòp popularapopulària e capabla de s'eslevarsa ah lauçar ala hautor de la poesia pura ; ,quita a tombar sus tèrra dens un grand esclapòt de ríser ; jamèi ne poscut acabar una òbra seriosa shens i ajotar quauques gruns de sau, o mèi d'i renversar la quita salèira. Treitèt tots los genres, dens tots los metratges, demb un vrai bonur.
 
''"Masson, quò's lo temonh ; la comedia umana l'interèssa prodigiosament, mès shens qu'augi l'intencion d'i préner part ; "foita" tot çò que passa a sa portada, qu'èsti lo governament, lo tròsne, la lòtja o l'autar, son ríser es sovent tintat d'un hons de melancolia, shens tombar dens lo scepticisme o l'anarquia. Crei encara a lasles bravas gents e n'a pas nat prejutjat de casta, coma lne'augurenn aujuren [[Rogèr Romafòrt (Gric de Prat)]] e [[Mèste Verdièr]], l'un contra lola clientpractica, l'aut contra los medecins e los avocats."''
 
===La fin d'una epòca===
Vingut 1939 ; lo hilh de Fernand Masson, [[Jan Masson dit "Jehan d'Oc"]], estut mobilizat. En tota luciditat, Fernand Masson jutgèt que sa publicacion ne podèva pas mèi èster libra e sabòrdasabordèt ''Lou Garounés''. A la Liberacion, un novèth monde èra neishut, ont nòste [[gascon]] ne semblèva pas mèi auger sa plaça. La revista dispareishut, après quaranta ans d'existéncia ; ne damorèva pas mèi a Florimond que sa pipa, son casau, son vialon e sons libres...
 
''"AquesteAqueth cabonhàs de shantre de la tèrra cultiva son casau demb autant d'amor coma ec hasut per la poesia ; sa musa, dont lo ríser es a còps embugadatchoncat de larmas, pincha au pilorat faus dius e profitaires ; sap que los poètas acaban dens l'oblit ; i pensèva dejà en dedicant una òda a son predecessor en oblit [[Mèste Verdièr]]."''
 
PrèstParat aper se presentar davant lo Mèste, Fernand Masson trabalhèva sa tèrra per vocacion... e per necessitat. Lo shantre de ''Viva la tèrra e viva los paisans e la paisanalha'' se vit exauçat per la fin qu'avèva totjorn soetada ; tombèt priglatde perpalesia, una ataca,amatat au mitan de son barralh. Pendent son agonia, sasses mans hirenhasuren a tengut los gèstes de samiar e d'esplatir la tèrra. Lo poèta paisan s'estenhut en repetant inconscientament lo gèste daudeu samiaire. ''"Mès, l'un dausdeus mèi bròis gèstes de la via, quò's aquethlo daudeu samiaire, quòra sa man gita lo blat au hons de lasles règas."'' Coma ren n'es espranhat aus poètas, se trobèt un prèste per refusar de venirvèner l'absóder, demb lo pretèxte adara despassat que n'èra pas maridat. Tau coma un baladin de Molière, Masson se'n angut simplament sus ununa bròscarreta aentà sa darrèira damorança, acompanhat per una garba de flors de son casau, e seguit prauspreus rares amics que la perspectiva d'un enterramententarralhas civiucivilas n'avèva pas eishentats.
 
''"Qu'aquesta tèrra gascona que cantèt li èsti leugèira ; disparei sivant la pura tradicion poetica, en mauconeishut integrau ; una centena d'annadas après la neishença, dens aqueth medís vilatge, de ''Meste Antoine Verdery'', dont a l'encòp descubrit lo lòc de neishença e partatgèt integralament la fin<ref>Çò qu'escrivut achí Jan Masson n'es pas clar : se parla de [[Mèste Verdièr]], neishut a [[Bordèu]] e pas a [[Caudròt]]</ref>. <ref> D'après un tèxte de [[Jan Masson dit "Jehan d'Oc"]], hilh de Fernand Masson.</ref>"''
Utilizaire anonim