Dobrir lo menú principal

Cambiaments

4 331 octets aponduts ,  fa 3 anys
 
==== La revirada de la Federacion dei Províncias Unidas d'America Centrala ====
 
Dins l'encastre dei guèrras d'independéncia d'[[America del Sud|America dau Sud]], Onduras proclamèt son [[independéncia]] en [[1821]]. Brèvament integrat au sen de l'[[Mexic|Empèri Mexican]] d'[[Augustin Ièr de Mexic|Augustin I{{èr}}]] ([[1821]]-[[1823]]), jonhèt la [[Províncias Unidas d'America|Federacion dei Províncias Unidas d'America]] en [[1823]]. Devesida e afeblida per de conflictes recurrents entre [[liberalisme|liberaus]] e [[conservatisme|conservators]], la Federacion foguèt dirigida de [[1829]] a [[1838]] per lo [[generau]] ondurenc liberau [[Francisco Morazán]]. Pasmens, en [[1838]]-[[1839]], [[Guatemala]], la [[Còsta Rica]] e [[Nicaragua]] proclamèron son independéncia marcant la fin de l'union. [[Francisco Morazán|Morazán]] foguèt tuat en [[1842]] durant una temptativa per tornar formar lo país e sei successors a la tèsta dau govèrn ondurenc mantenguèron oficialament sa volontat de reunificacion coma l'objectiu premier d'Onduras fins a la [[Premiera Guèrra Mondiala]].
 
==== Una independéncia dins l'orbita estatsunidenca ====
 
Après [[1839]], Onduras conoguèt una evolucion similara ais autrei país d'[[America Centrala]] amb una vida politica devesida entre lei liberaus de [[Tegucigalpa]] e lei conservators de [[Camayagua]]. Aquò entretenguèt una instabilitat politica permanenta ambé 112 cambiaments de govèrns entre [[1824]] e [[1933]] e 156 insureccions entre [[1900]] e [[1933]] solament. Lei liberaus prenguèron pauc a pauc l'avantatge e transferiguèron la capitala a [[Tegucigalpa]] en [[1880]]. Favorizèron tanben lo desvolopament de la produccion de [[cafè]].
 
Pasmens, lo beneficiari principau d'aquelei conflictes foguèron sustot leis [[USA|Estats Units d'America]] que placèron lo país dins son esfèra d'influéncia dins lo corrent dau sègle XIX. D'efèct, a partir de [[1899]], la [[United Fruit Company]] i aquistèt de proprietaris immens per i crear de plantacions de [[banana]]s. Aquò entraïnèt mai d'una intervencion militara de [[Washington]] dins lo país per i restablir l'òrdre e i protegir leis interès de sei companhiás. En particular, l'armada estatsunidenca ocupèt militarament Onduras en [[1924]]-[[1925]]. Puei, après lei dificultats economicas liadas a la [[crisi economica de 1929]], i sostenguèt la dictatura de [[Tiburcio Carías Andino]] que reprimiguèt d'un biais [[sang|saunós]] de manifestacions organizadas a [[San Pedro Sula]], còr de la region [[banana|bananiera]], en [[1944]]. Abandonat per leis Estatsunidencs, perdiguèt lo poder en [[1949]] au profiech de [[Juan Manuel Galvez]] que lo gardèt fins a [[1954]].
 
Aquela annada, una grèva generala fòrça dura permetèt l'adopcion de reformas e una aumentacion dei salaris deis obriers de la [[United Fruit Company]]. Lo liberau [[Ramon Villeda Morales]] venguèt la figura principala d'aqueu periòde mai sei projèctes de reformas agràrias entraïnèron finalament sa destitucion per lo [[coronèu]] [[Oswaldo López Arellano]] en [[1963]]. Levat d'un brèu periòde entre junh de [[1971]] e genier de [[1972]], [[Oswaldo López Arellano|López Arellano]] gardèt lo poder de [[1963]] a [[1975]] e establiguèt un regime autoritari sostengut per lei conservators dau [[Partit Nacionau (Onduras)|Partit Nacionau]] e leis Estats Units. Durant sa presidéncia, de tensions ambé [[Salvador]] a prepaus de l'arribada creissenta d'immigrats entraïnèron una brèva guèrra frontaliera en [[1969]] (la [[Guèrra de Cent Oras]]).
 
De còps d'estat en [[1975]] e en [[1978]] donèron lo poder ai [[generau]]s [[Melgar Castro]] ([[1975]]-[[1978]]) e [[Paz Garcia]] ([[1978]]-[[1983]]). Aprofichant una situacion economica pus favorabla, poguèron melhorar leis infrastructuras dau país. Pasmens, deguèron laissar leis [[USA|Estats Units]] utilizar lo territòri ondurenc per i installar lei basas de la ''[[Contra]]'', movement còntrarevolucionari [[Nicaragua|nicaragüenc]] que luchava còntra lei [[sandinisme|sandinistas]]. En parallèl, lo regime militar deguèt acceptar en [[1980]] l'eleccion d'una [[assemblada constituenta]]. Après la fin de sei trabalhs, lo liberau [[Roberto Suazo Cordova]] foguèt elegit a la presidéncia. Sota lo mandat de son successor, [[José Simon Azcona]], d'acòrds de patz permetèron d'acabar lo conflicte en [[Nicaragua]] que s'acabèt ambé la desfacha dei sandinistas.
 
==== Onduras dempuei la fin de la Guèrra Freja ====
37 646

cambiaments