Republica d'Irlanda : Diferéncia entre versions

La premiera mitat dau sègle XIX foguèt marcada per l'emergéncia d'un [[nacionalisme]] irlandés que participèt a la vida politica [[Reialme Unit|britanica]] per assaiar de dessarrar l'estòc de la legislacion anticatolica. L'actor principau d'aqueu movement foguèt [[Daniel O'Connell]] ([[1775]]-[[1847]]) que fondèt l'Associacion Catolica per menar una campanha electorala. En [[1828]], foguèt elegit au Parlament de Londres mai refusèt de jurar fidelitat au rèi, cap de la [[Anglicanisme|Glèisa Anglicana]]. La situacion menaçant de degenerar tornarmai dins l'[[illa]], lo [[Arthur Wellesley|duc de Wellington]], Premier Ministre, e son ministre [[Robert Peel]] acceptèron d'abrogar lei lèis anticatolicas en [[1829]]. Vengut fòrça popular dins l'illa, O'Connell fondèt dins lo corrent deis annadas 1840 un partit nacionalista, catolic e popular fòrça ostil ai protestants.
 
Pasmens, aqueu premier movement nacionalista dispareguèt ambé la crisi de la [[Granda Famina en Irlanda|Granda Famina]] de [[1845]]-[[1849]]. Causada per lo [[mildió]] que destruguèt lei recòltas de [[tartifla|tartiflas]], entraïnèt la mòrt d'aperaquí 1,6 milion d'Irlandés (20% de la populacion) e l'emigracion de 1,3 milion d'abitants, subretot en direccion deis [[USA|Estats Units]]. Lo [[govèrn]] de [[Londres]] prenguèt ges de mesura eficaça per ajudar la populacion e la segonda generacion [[nacionalisme|nacionalista]] irlandesa adoptèt de concepcions e de metòdes pus radicaus. Lausant d'ara endavant una rompedura totala ambé lo [[Reialme Unit|Reiaume Unit]], organizèt d'atemptats còntra lo poder britanic, compres en [[Anglatèrra]].
 
==== La question irlandesa ====
61 456

cambiaments