Difference between revisions of "Republica d'Irlanda"

m
Fàcia a l'impossibilitat d'obtenir una autonòmia politica, lo movement [[nacionalisme|nacionalista]] irlandés dei premiereis annadas dau sègle XX s'orientèt vèrs la cultura gaëlica e se radicalizèt. Per exemple, en [[1905]], [[Arthur Griffith]] fondèt lo [[Sinn Fein]], qu'anava venir la branca politica de la futura IRA, e prepausèt d'ignorar lo [[Reialme Unit|Reiaume Unit]]. En [[1912]], lei [[Liberalisme|liberaus]] capitèron de far adoptar un projècte de ''Home Rule'' que foguèt blocat dos ans per lo vèto de la Chambra dei Lords. Aquò agravèt la situacion car de [[1912]] a [[1914]], lei [[Catolicisme|catolics]] e lei [[Protestantisme|protestants]] organizèron de milícias respectivament per obtenir l'[[independéncia]] (leis ''Irish Volunteers'') ò per organizar un partiment de l'illa e demorar sota l'autoritat de [[Londres]] (l'''Ulster Volunteer Force''). L'afrontament entre lei dos camps foguèt probablament evitat per l'acomençament de la [[Premiera Guèrra Mondiala]] que concentrèt un temps l'atencion sus leis afaires europèus.
 
Pasmens, una minoritat de nacionalistas irlandés decidèt d'aprofichar lei dificultats [[Reialme Unit|britanicas]] per entraïnar la guèrra d'independéncia. Per lei Pascas de [[1916]], una fòrça nacionalista ocupèt plusors bastiments de [[Dublin]] e proclamèt la [[Republica]]. La repression britanica transformèt lei combatents republicans en martirs. [[Eamon de Valera]] prenguèt alora la direccion dau movement que ganhèt de partisans nombrós. Leis eleccions de decembre de 1918 donèron una majoritat importanta au [[Sinn Fein]] dins tota l'illa franc dei quatre comtats d'[[Ulster]]. Fòrts d'aqueu succès, leis elegits dau Sinn Fein se reüniguèron entre elei per formar una Assemblada d'Irlanda (Dail Eireann) e un [[govèrn]]. La guèrra acomencèt alora entre l'armada britanica e leis ''Irish Volunteers'' qu'anavan venir l'[[IRA|Irish Republican Army]] (IRA). Après doas [[annada]]s de [[guerilha]], d'eleccions novèlas en [[1920]] confirmèron lei resultats de [[1918]] e [[Londres]] acceptèt de negociar.
 
=== La Republica d'Irlanda ===