Empèri Pèrsa : Diferéncia entre versions

pas cap de resumit de modificacion
m (Wikipedia python library)
 
|carta=
}}
'''Pèrsia''' (en [[grèc]] ancian ἡ Περσίς / ''hê Persis’'') es lo nom metonimic<ref>La region, que pòrta lo nom de [[Fars|Pars]], ''Pārsa-'' en [[persan]] ancian o ''Pārs'' en persan mejan, designa un territòri se trobant a l'entorn de [[Persepòlis]].</ref> eritat dels [[Grècia antica|Grècs]] de l'[[Antiquitat]] per designar lo territòri governat pels reis [[AquemenidasEmpèri Aquemenida|aquemenidas]]. L'apogèu de la Pèrsia antica foguèt jos la dinastia [[Aquemenidas]]aquemenida que los conquerents [[Dàrius Ièr]] e [[Xèrxes Ier]] espandiguèron lor territòri fins a venir lo mai grand territòri alara conegut .
 
Cobejada, aquela region foguèt conquerida entre autres per [[Alexandre lo Grand]] al sègle IV, pels [[Empèri Part|Parts]] dins la segonda mitat del sègle II abC, per las [[conquista musulmana|tropas musulmanas]] al sègle VII, per [[Genghis Khan]] al sègle XIII, per [[Barlan]] a sègle XIV. Los Iranians pasmens contunhan de parlar [[persan]]. La relacion de Pèrsia al monde arabi fa pensar a aquela de [[Grècia antica|Grècia]] e regard de [[Empèri Roman|Roma]]: conquistada militarament, balhèt la [[cultura]] a son vencedor coma mejans los pensaires [[Omar Khayyam]], [[Avicena]], [[Al-Khawarizmi]], etc...
 
Al sègle III, jos la dinastia [[Empèri Sassanida|sassanida]], apareis lo mot ''Ērān'' o ''Ērānšahr'', que significa « país dels [[Arians]] », tradusit tanben per « país dels Iranians ». Al sègle VII, aprèp la casuda dels Sassanidassassanidas, lo país torna prendre a l'estrangièr le nom de « Pèrsia », qu'èra utilizat fins a 1934, quand [[Muhammad Reza Pahlavi|Reza Pahlavi]] demandèt a las representacions diplomaticas de nomenar lo país '''''[[Iran]]''''', coma los iranians totjorn nomenèron lor país.
 
== Cronologia ==
* [[211]] : [[Ardachir Ier|Ardachir]] venguèt rei d'una partida de Pèrsia.
* [[224]] : Pèrsia foguèt unificada per Ardachir.
* [[226]] : Ardacher vencèt [[Artaban V]], darrièr rei dels Parts e fondèt une novèla dinastia pèrsa, los [[Sassanidas]]sassanidas.
* [[227]] : Pèrsia ven mestressa de tot l'Empèri Part.
[[Imatge:Shah Abbas and Wine Boy.jpg|thumb|left|300px|[[Abbas Ièr e un jove botelhièr]]]]
 
=== Articles connèxes ===
* [[AquemenidasEmpèri Aquemenida]]
* [[SassanideasEmpèri Sassanida]]
== Nòtas e referéncias ==
<references>
9 870

cambiaments