Pitagòras : Diferéncia entre versions

pas cap de resumit de modificacion
m (fixing dead links)
Pendent aqueles viatges assimilèt de coneissenças matematicas, astronomicas e religiosas. Èra lo contemporanèu de [[Siddharta Gautama|Boda]], [[Confuci]] e [[Laozi|Lao Tse]].
 
De problèmas politics l'obliguèron a anar a [[Privíncia de Crotone|Crotone]], dins lo sud d'[[Itàlia]], que fondar la seuna segonda escòla, una societat secreta amb de basas matematicas e [[filosofia|filosoficas]]. Las doctrinas d'aquel centre cultural èran regidas per de règlesrèglas de conducha fòrça estrictas. La seuna escòla èra dubèrta als òmes coma a las femnas, e la conducha discriminatòria èra enebida. Los seus estudiants èran de totes [[raça]]s, [[religions]] e rengs economic e social.
 
Las rasons perque Pitagòras es per nosaltresnosautres un personatge tan escur son divèrsas:
 
* D'un costat son perduts lolos documents d'epòca e entre eles las seunas biografias (una d'aquelesaquelas facha per [[Aristòtel]]).
* D'un autre costat, l'òrde fondada per el èra de tipe comunautàricomunautari e secret. Las coneissenças e las propietats èran mantingudasmantengudas jos regima de comunautat e, alara, se pòt pas atribuiratribuïr una descobèrta a cap membre especific de l'escòla. AtanAtal, se parla pas de l'òbra de Pitagòras mas de las contribucions dels [[pitagericians]], pasmens se dins l'antiquitat se las atribuissián totas a el.
 
La seuna escòla de pensada afirmava que l'estructura de l'univèrs èra [[aritmetica]] e [[Geometria|geometrica]], a causa de que las [[matematicas]] venguèron una disciplina fonamentala per tota recerca scientifica. De fach, la devisa de l'[[escòla pitagoriciana]] èra "tot es nombre".
[[Fichièr:Pentagram_pentagon.svg|thumb|120px|Pentagòn pitagerician]]
 
Es l'estela de cinc punts que se forma en traçant las cinc diagonalas d'un pentagòn regular. AquelaaAquela figura èra lo simbòl de l'escòla pitagoriciana.
Lo pentagòn estelar ja èra present dins l'art [[Babilònia (reialme)|babilonian]].
 
 
== Logica del nombre ==
Per Pitagòras l'[[Arqué]] (ἀρχή) de l'univèrs es lo nombre. Aquel s'identifica amb lo punt geometric (espaci) e amb l'[[àtomatòm]]. Cada còrs se determina per un ensems de punts (unitats o atomsatòms), separats pel vuèit:
* 1 → lo punt
* 2 → la linha
Foguèt pas precisament una creacion originala dels pitagoricians, per exemple, Lo nombre sèt èra remarcat dempuèi l'antiquitat a causa d'una crenta respectuosa, benlèu perque son sèt los astres errants o planetas, de que venon la setmana e, tanben, los noms dels nòstres jorns de la setmana.
 
Los pitagoricans èran pas los sols a imaginar que elslos [[nombre impar|nombres impars]] aviáavián de caracteresticas mascles e los [[nombre par|pars]] femes.
 
Los pitagoricans fasián un culte dels nombres al seu extrèma, basant en eles la seua filosofia e lo seu metòde de vida.
* Lo '''tres''' es lo primièr nombre mascle o lo nombre de l'armonia, essent compausat de l'unitat e de la diversitat.
* Lo '''quatre''' es lo nombre de la justícia o de la retribucion, e indica lo reglament dels comptes.
* Lo '''cinc''' es lo nombre del matrimòni, union dels dos primièrs nombres mascle ie feme pròpiament diches.
* Lo '''sièis''' es lo nombre de la creacion.
* ElLo '''dètz''' o "tetractystetractís" (τετρακτύς) èra lo nombre mai sagrat de totes, perque representava lo nombre de l'Univèrs e inclusís la soma de totes las possiblas [[dimension]]s geometricas. Deu èsser considerat coma simbòl de l'[[abstraccion]] dins la matematica pitagoricana, la veneracion pel nombre dètz es pas dictat per l'anatomia de las mans o del pés de l'òme.
 
== Aritmetica e cosmologia ==
 
Los pitagoricans establiguèron pas sonque l'[[aritmetica]] coma una branca de la [[filosofia]], massinomas que pareisson l'aver considerada coma la basa d'una possibla unificacion de totes los aspèctes del [[mond]] entièr.
 
'''[[Filolau]]''' (mort cap al 390 aC) èra un pitagorician que partjavapartejava la veneracion per la ''tetractys'' o decada. Aquela concepcion del nombre dètz coma lo nombre perfècte sembla aver èstat l'inspiracion del primièr sistèma astronomic no geocentric. Filolau supausava qu'al centre l'Univèrs i aviá un fuòc central a l'entorn de que viran uniformament la Tèrra e las sèt [[planeta]]as (inclusits lo [[Solelh]] e la [[Luna]]). Coma sonque aviá nòu còrses celèstes, lo sistèma de Filolau supausava l'existéncia d'un desen còrs, una "contra tèrra" alinhada totjorn amb la Tèrra e amb lo fuòc central, e amb lo meteis periòde de revolucion quotidiana a l'entorn del fuòc central que la Tèrra. Lo Solelh virava a l'entorn del fuòc central amb un periòde d'un an, las estrelas fixas demorant estacionàrias e la Tèrra aviá pendent lo seu movement lo meteis emisfèri inhabitat cap al fuòc central, de biais que los òmes jamai pòscan veire lo fuòc central nimai la contra tèrra.
 
L'[[ipòtesi]] del [[movement circular unifòrme]] que formulèron pel primièr còp los pitagoricans dominaran la [[astronomia|pensada astronomica]] pendat mai de 2000 ans e, fins a [[Nicolau Copernic|Copernic]], prèp de 2000 ans mai tard, acceptèt aquela ipotèsi sens discussion, e se referiguèt als pitagoricians per demostrar que la seuna teoria del movement èra pas tan nòva nimai revolucionària.
15 552

cambiaments