Atòm : Diferéncia entre versions

3 octets aponduts ,  fa 9 anys
m
alavetz
m (r2.7.2) (Robòt Apondre: nah:Nantzintetl)
m (alavetz)
|}
|}
[[Imatge:Helium atom QM.svg|thumb|200px|left|Atòm d'[[èli]] dab la soa nublanèbla eletronicaelectronica e lo son nuclèu (amplificat suu dessenh)]]
Un '''atòm''' (deu [[grèc]] ''ἄτομος'', {{cita|intrencable}}, eth medish compausat deu [[prefixe]] ''α-'' - "in-" e ''τέμνω'' - {{cita|copar, trencar}} -) qu'ei l'unitat de composicion elementària de la matèria e de las [[molecula]]s quimicas '''que conservaconsèrva las proprietats quimicas''' de l'element.
 
Los atòms que son compausats de [[fermion]]s : [[neutron]]s, [[proton]]s e [[electron]]s ligats per [[boson]]s, que son las [[particula elementària|particulas elementàrias]].
Un atòm qu'ei electricament neutre e que's compausa d'un [[nuclèu atomic]] (qui pòrta cargas positivas aperadas [[proton]]s e tanben (generaument) de particulas neutras (aperadas justament [[neutron]]s) e d'[[electron]]s cargats negativament e qui viran autorn deu nuclèu autorn d'ua orbita (de probabilitat de preséncia) determinada.
 
Quan lo nombre de protons deu nuclèu e lo nombre d'electrons en orbita e son diferents, que's tracta alavètzalavetz d'un [[ion]].
 
La quasi totalitat de la [[massa]] de l'atòm qu'ei contienguda dehens lo nuclèu. Com aqueth nuclèu qu'ei {{formatnum:100000}} vegadas mei petit que'u son atòm, que cau logicament soslinhar que l'atòm (e donc la matèria) qu'ei mei que mei compausat de [[vueit]].
Lo nombre de cargas positivas deu nuclèu (e donc tanben egau au nombre d'electrons qui viran autorn) qu'ei lo [[nombre atomic]] de l'atòm e que determina l'element d'aqueth atòm.
 
Lo concèpte d'atòm (l'ideaidèa que la matèria que's pòt trencar en partidas elementàrias qui, eras, no's pòden pas trencar) - com lo son nom grèc ac muichamuisha - que ho perpausat durant l'antiquitat mes non pas ho definitivament adoptada abans lo [[sègle XVIII]].
 
Se lo nombre de protons (egau au nombre d'electrons) b'ei fixe e que determina l'identitat d'un element, lo nombre de neutrons eth (e donc atau lo nombre totau d'elements compausant lo nuclèu) que pòt variar. Dus atòms d'un medish element dab un nombre diferent de neutrons que constitueishen dus [[isotòp]]s d'aqueth element. Un medish element que pòt comptar dab un sarròt d'isotòps.
57 567

cambiaments