Pergamin : Diferéncia entre versions

Sense canvi de mida ,  fa 15 anys
pas cap de resumit de modificacion
Cap resum de modificació
Cap resum de modificació
[[Imatge:Permennter-1568.png|thumb|200px180px|right|Preparacion del pergamin, de [[Jost Amman]] e [[Hans Sachs]], [[Francfòrt de Main]], Alemanha, 1568]]
[[imatge:Saxo original 001.jpg|thumb|left|150px|Pagina originala d'un pergamin de la ''[[Gesta Danorum]]'', pagina 1 del Fragment d'Angers, ''[[Saxo Grammaticus]]'', servat a la bibliotèca reiala de Copenaga, sortit del libre de [[Helle Stangerup]], 2004]]
Lo [[Papir (papièr)|papir]], que s'empleguèt en Occident fins al [[sègle VII]] foguèt abandonat en favor d'un material d'origina animala: lo '''pergamin'''. Lo pergamin èra una [[pèl]] de [[color]] clara preparada per tal de servir de supòrt a l'[[escritura]] per un artisan pergaminièr. Temps enrè, foguèt emplegat tanben coma enfortiment d'unes instruments de musica e coma susfàcia de vibracion per las percussions. Se pòt emplegar lo pergamin dins l'amoblement.
 
Aital, se de pèls aprestadas èran estadas utilizadas ja pendent un o dos milenaris, lo pergamin pròpriament dich (mot que deriva de ''pergamena'', valent a dire ''pèl de Pergam'') foguèt perfeccionat cap aquel sègle a la [[bibliotèca]] de [[Pergam]] en [[Asia menora]].
 
[[Imatge:Permennter-1568.png|thumb|200px|right|Preparacion del pergamin, de [[Jost Amman]] e [[Hans Sachs]], [[Francfòrt de Main]], Alemanha, 1568]]
Las pèls animalas (de [[cabra]], de [[moton]], de [[vedèl]], de [[pòrc]] o d'[[anhèl]]) son tractadas per venir imputresciblas. Son desgraissadas e descarnadas per ne servar pas que lo [[dèrm]]. Son puèi pausadas dins un banh de [[Cauç (quimia)|cauç]], rascladas amb un [[cotèl]] per tirar aisidament las pèls e las remasilhas de carn e un còp ateunidas, polidas e emblanquidas amb una [[pèira ponce]] e de posca de greda.
Tre que la preparacion es acabada, se pòt distinguir una diferéncia de color e de textura entre lo "costat pel" (sonat tanben "costat flor") e lo costat carn.
Aquesta preparacion permet aital l'escritura suls dos costats de la pèl.
Segon l'animal, la qualitat del perfamin varia (espessor, flexibilitat, gran, textura, color…).
[[imatge:Saxo original 001.jpg|thumb|leftright|150px250px|Pagina originala d'un pergamin de la ''[[Gesta Danorum]]'', pagina 1 del Fragment d'Angers, ''[[Saxo Grammaticus]]'', servat a la bibliotèca reiala de Copenaga, sortit del libre de [[Helle Stangerup]], 2004]]
 
LeLo pergamin se talhava en fuèlhs.
Aquestes darrièrs se pòdon assemblar jos de formas divèrsas:
* lo ''[[volumen]]'' èra un ensems de fuèlhs cordurats los unes als autres que formavan un rotlèu (s'empleguèt fins als sègles [[sègle IV|IV]] e [[sègle V|V]]. Pasmens lo rescontram encara sovent al [[sègle XV]], coma per exemple en [[Bretanha]], pr'amor de servir a la redaccion longa dels procèsses.
* lo ''[[codèx]]'' (utilizat a partir dels sègles [[sègle I|I]] e [[sègle II|II]], qu'èra un ensems de fuèlhs cordurats dins de casèrns e que se pòt considerar l'aujòl del [[libre]] modèrn.
 
 
[[imatge:1638vellumlarge.jpg|250px|right|thumb|Velin de 1638]]
Los pergamins de pèl de [[vedèl]] mòrts a la naissença, d'estructura fòrça fina, se sonan [[velin]]s. Son diferents dels pergamins per son aspècte mièg transparent. Se fabricavan a partir de vedelets plan joves, que los mai polits e cercats venián en general del [[fetus]].
 
Temps passat, lo nom ''pergamin'' èra emplegat coma sinonim de [[diplòma]].
[[imatge:1638vellumlarge.jpg|250px200px|rightleft|thumb|Velin de 1638]]
 
Es lo pergamin un supòrt complèx, de mal fabricar, car, mas fòrça duradís. Se los [[papièr]]s abituals venon jaunes aprèp qualques annadas, se pòdon trobar dins los [[archiu]]s un brave nombre de pergamins encara completament blancs, e de tencha perfièchament negra. A mai, ten coma avantatge d'èsser plan mai resistent e permet d'èsser plegar. Foguèt lo solet supòrt dels [[escriba]]s a l'Edat Mejana fins qu'apareguèt lo [[papièr]] e lo remplacèt. A la fin del [[sègle XIVe]], se fasiá servir mai que mai per realizar de documents precioses, d'unes imprimits de luxe o tanben per fargar de religaduras.
Tanben, se reparavan las pèls usadas amb de fil e se reutilizavan los pergamins vièlhs aprèp que l'escritura ne foguèsse estada tirada: es çò que se sona los [[palimpsèst]]es.
15 028

cambiaments